احکام

احکام غسل / نظر مراجع تقلید درباره ی این موضوع

غسل به لحاظ حکم تکلیفی به دو قسم واجب و مستحب تقسیم می‌شود

غسل به لحاظ حکم تکلیفی به دو قسم واجب و مستحب تقسیم می‌شود

غسلهای واجب

 

غسلهایی که اصالتاً در شرع واجب‌اند به قول مشهور شش تا هستند:

  • غسل جنابت،
  • غسل حیض،
  • غسل نفاس،
  • غسل استحاضه،
  • غسل مس انسان مرده( غسل مس میت )
  • غسل میت .

گاهی غسل با نذر ، عهد یا قسم نیز واجب می‌شود، مانند کسی که نذر کرده برای زیارت غسل کند. وجوب غسل در این گونه موارد عارضی است نه اصلی.
همه غسلهای واجب، جز غسل جنابت، واجب غیری‌اند نه نفسی ؛

بدین معنا که انجام دادن آنها به خودی خود واجب نیست؛ بلکه برای به جا آوردن عملی که مشروط به طهارت است،

مانند نمازهای واجب روزانه، واجب می‌شوند.
در واجب نفسی یا غیری بودن غسل جنابت اختلاف است. مشهور آن را نیز غیری می‌دانند. بنابر این، از دیدگاه مشهور، همه غسلها، حتی جنابت، واجب غیری‌اند؛ هرچند مستحب نفسی می‌باشند.

غسلهای مستحب

غسلهای مستحب بسیاراند. برخی شمار آنها را تا صد غسل نوشته‌اند که به طور کلی به سه نوع زمانی، مکانی و فعلی تقسیم می‌شوند.

چگونگی انجام غسل

غسل به دو گونه انجام می‌شود:ترتیبی و ارتماسی.

غسل ترتیبی

در غسل ترتیبی بنابر قول مشهور ابتدا سر و گردن، سپس سمت راست و پس از آن سمت چپ بدن شسته می‌شود. بر ترتیب یاد شده ادعای اجماع نیز شده است. برخی ترتیب میان سمت چپ و راست را واجب ندانسته‌اند.
ترتیب میان اعضا شرط واقعی است؛ از این‌رو، غسل کردن برخلاف ترتیب یاد شده، حتی از روی جهل یا سهو موجب بطلان غسل خواهد بود.
به قول مشهور، ترتیب در هر عضو؛ به معنای آغاز کردن از بالا به پایین، واجب نیست. بنابر این، شستن از پایین به بالا نیز جایز است؛ چنان‌که موالات نیز؛ به معنای پی درپی شستن اعضا و نیز فاصله نینداختن میان آنها به حدّی که عضو قبلی خشک شود، واجب نخواهد بود.

غسل ارتماسی

مقصود فروبردن یکباره تمامی بدن در آب است. لازم است همه بدن در یک لحظه زیر آب قرار بگیرد. بنابر این، چنانچه قبل از فرورفتن کامل بدن در آب، بعض بدن بیرون آب بماند، کفایت نمی‌کند.
آیا در غسل ارتماسی لازم است همه یا بخشی از بدن از بیرون آب به قصد غسل در آب فرو برده شود یا نه؛ بلکه اگر همه بدن زیر آب باشد و نیت غسل کند، کافی خواهد بود؟ مسئله اختلافی است. چنان که بنابر قول دوم، آیا حرکت دادن بدن در ز

یر آب به قصد غسل، واجب است یا نه؟ مسئله محل اختلاف می‌باشد.

احکام غسل از نظر آیت الله سیستانی

 

پرسش: چگونگی انجام غسل جنابت با دوش را توضیح دهید.
پاسخ: کافی است اول تمام سر و گردن و بعد بدن را به نیت طهارت از جنابت بشویید ، و بهتر آن است که اول طرف راست ، بعد طرف چپ بدن را بشویید. و چنانچه با دوش غسل می کنید به احتیاط واجب قبل از شستن سر و همچنین قبل از شستن بدن از زیر دوش کنار رفته ، سپس غسل آن جزء بعد را شروع نمایید.
پرسش: اگر من غسل جنابت را فراموش کنم و پس از چهار روز به یاد بیاورم که غسل جنابت انجام نداده ام … در آن صورت باید غسل جنابت را انجام دهم و آیا باید نمازها و روزه های گذشته ام را قضا کنم؟
پاسخ: باید غسل کنید و نماز و روزه ها را قضا کنید.
پرسش: میخواستم بدانم در هنگام غسل جنابت اگر یکی از کارهایی که وضو را باطل میکند پیش آید بعد از اتمام غسل برای نماز وضو واجب است یا با همان غسل میتواند نماز خواند؟
پاسخ: به احتیاط واجب برای نماز در اینصورت باید وضو گرفت.
پرسش: غسل جنابت را باید با اب خالی انجام داد یا با مواد شوینده مثل شامپو در ضمن میتوان ابتدا حمام کرد وسپس با همان بدن خیس غسل جنابت را انجام داد؟
پاسخ: آب خالی کافی است، ومیتواند با بدن خیس غسل کرد.
پرسش: برای هر غسلی از جمله غسل جنابت چه نیتی کنیم ؟
پاسخ: کافی است نیت طهارت بکند.
پرسش: کسی که استمنا می کند و بعد از آن غسل می کند آیا می شود با آن غسل نماز خواند و یا اینکه باید دوباره وضو بگیرد؟
پاسخ: با همان غسل نماز بخواند احتیاجی به وضو نیست.
پرسش: در غسل ترتیبی آیا در استخر و امثال آن می توان داخل آب شد و زیر آب روی بدن با حرکت دست غسل نمود یا خیر ؟
پاسخ: پس از شستن سر و گردن از آب بیرون بیاید و به نیت غسل بقیه بدن وارد استخر شود.
پرسش: اگر انسان بعد از غسل متوجه شود به جایی از بدن آب نرسیده غسل او صحیح است یا خیر؟
پاسخ: شستن همان مقدار کافی است مگر اینکه آن قسمت در سر یا گردن باشد که برای مراعات ترتیب بدن را هم باید شست.
پرسش: من چون نمی دانستم که جنابت غسل دارد. یکسال اول تکلیفم را بدون غسل نماز خواندم. آیا باید آنها را اعاده کنم؟

پاسخ: هر نمازی که بعد از جنابت و قبل از یک غسل مشروع انجام داده اید باطل است و باید قضا کنید و اما اگر غسلی کرده باشید هرچند غسل جمعه که مستحب است کفایت می کند البته غسلهایی که استحباب یا وجوب آنها شرعاً ثابت نیست کفایت نمی کند.

پرسش: عرق کسی که از حرام جنب شده چه حکمی دارد و آیا با آن می توان نماز خواند و غسل جنابت از حرام با آب گرم چگونه است ؟
پاسخ: پاک است و نماز با آن مانعی ندارد .

احکام غسل از نظر آیت الله خامنه ای

 

سوال:آیا شخص جنب می‏تواند در صورت تنگی وقت با تیمم و نجاست بدن و لباس نماز بخواند یا این که باید بعد از تطهیر و غسل، نماز را قضا نماید؟

جواب: اگر وقت به مقدارى نیست که بدن و لباسش را تطهیر کند و یا لباس خود را عوض نماید و به علت سردى هوا و مانند آن نمى‏تواند نماز خود را برهنه هم بخواند، باید نماز را با تیمم بدل از غسل جنابت با همان لباس نجس بخواند. این نماز مجزى است و قضاى آن بر او واجب نیست.

سوال : آیا رسیدن منی به داخل رحم بدون دخول، سبب جنابت زن می‏شود؟ 

جواب: در این صورت جنابت محقق نمى‏شود.

سوال : آیا بر زنان پس از انجام معاینات داخلی با وسائل طبی غسل واجب می‏گردد؟

جواب: تا زمانى که منى خارج نشود، غسل واجب نیست.

سوال : اگر دخول به مقدار حشفه صورت بگیرد، ولی منی خارج نشود و زن نیز به مرحله اوج لذت نرسد، آیا غسل فقط بر زن واجب است یا فقط بر مرد یا بر هر دو؟

جواب: با تحقق دخول، ولو به مقدار حشفه، غسل بر هر دو واجب است.

سوال: در مورد احتلام زنان، در چه صورتی غسل جنابت بر آنان واجب می‏شود؟ و آیا رطوبتی که هنگام ملاعبه و شوخی با همسر از آنان خارج می‏شود، حکم منی را دارد؟ و آیا بدون سست شدن بدن و رسیدن به اوج لذت، غسل بر آنها واجب می‏شود؟ به‌طور کلی در زنان بدون نزدیکی، جنابت چگونه تحقق می‏یابد؟

جواب: اگر زن به اوج لذت جنسى برسد و در آن حال مایعى از او خارج شود جنابت محقق شده و غسل بر او واجب مى‏شود و اگر شک کند که به این مرحله رسیده یا نه و یا شک در خروج مایع داشته باشد، غسل واجب نیست.

سوال: آیا خواندن کتاب و یا دیدن فیلمهایی که موجب تحریک شهوت می‏شود، جایز است؟

جواب: جایز نیست.

سوال: اگر زن بعد از نزدیکی همسرش با وی، در حالی که منی در رحم او باقی مانده است، بلافاصله غسل نماید و بعد از غسل، منی از رحم خارج شود، آیا غسل او صحیح است؟ آیا منی خارج شده بعد از غسل، پاک است یا نجس و موجب جنابت مجدد می‏شود یا خیر؟

جواب: غسل او صحیح است و رطوبتى که بعد از غسل از او خارج مى‏شود، اگر منى باشد نجس است، ولى اگر منى مرد باشد، باعث جنابت مجدد نمى‏شود.

سوال: مدتی است که مبتلا به شک در غسل جنابت شده‏ام، به‌طوری که با همسرم نزدیکی نمی‏کنم. با این حال حالتی غیرارادی به من دست می‏دهد که گمان می‏کنم غسل جنابت بر من واجب شده است و حتی هر روز دو یا سه بار غسل می‏کنم، و این شک مرا آزار می‏دهد، تکلیف من چیست؟

جواب: با شک در جنابت حکم جنابت مترتب نمى‏شود، مگر این که رطوبتى از شما خارج شود که همراه با علامت‏هاى شرعى خروج منى باشد یا یقین به خروج منى داشته باشید.

سوال: آیا غسل جنابت در حال حیض صحیح است، به‌طوری که مسقط تکلیف زن جنب باشد؟

جواب: صحّت‏ غسل در فرض مذکور محل اشکال است.

سوال: اگر زن در حال حیض، جنب یا در حال جنابت حایض شود، آیا بعد از پاک شدن از حیض هر دو غسل بر او واجب است؟ یا این که با حدوث جنابت در حال حیض، غسل جنابت بر او واجب نیست زیرا در موقع جنابت پاک نبوده است؟

جواب: در هر دو صورت، علاوه بر غسل حیض، غسل جنابت هم واجب است، ولى جایز است که در مقام عمل، به غسل جنابت اکتفا کند، لیکن احوط این است که نیت هر دو غسل را بنماید.

سوال: در چه صورتی حکم می‏شود که رطوبت خارج شده از مرد منی است؟

جواب: اگر همراه با شهوت، جستن و سست شدن بدن باشد، حکم منى را دارد.

سوال: گاهی اثر گچ یا صابون بعد از غسل کردن در اطراف ناخن‏های دست و پا مشاهده می‏شود که در حمام هنگام غسل دیده نمی‏شد، ولی بعد از خروج از حمام و دقت، سفیدی صابون یا گچ آشکار می‏شود. در این حال تکلیف چیست؟ در حالی که بعضی از افراد هنگام غسل و وضو به این مسأله جاهل هستند و یا توجهی به آن ندارند و با فرض وجود اثر گچ یا صابون یقین به رسیدن آب به زیر آن حاصل نمی‏شود.

جواب: مجرد وجود اثر گچ یا صابون که بعد از خشک شدن اعضاء ظاهر مى‏شود، ضررى به وضو یا غسل نمى‏رساند، مگر این که داراى جرمى باشد که مانع از رسیدن آب به بشره شود.

سوال: یکی از برادران می‏گوید صحّت‏ غسل مشروط به تطهیر بدن از نجاست، قبل از غسل است و اگر تطهیر آن از منی یا غیر آن در اثنای غسل باشد موجب بطلان غسل می‏شود. بر فرض صحّت‏ گفته او و با توجه به این که من جاهل به این مسأله بوده ‏ام، آیا نمازهای گذشته من باطل بوده و قضای آنها واجب است؟

جواب: پاک بودن تمامی بدن قبل از غسل واجب نیست، بلکه پاک بودن هر عضوی هنگام غسل آن کافی است. بنا بر این اگر عضو، قبل از غسل آن، تطهیر شده باشد، غسل و نمازی که با آن خوانده شده، صحیح است. ولی اگر عضو نجس قبل از غسل آن تطهیر نشود، و با یک شستن بخواهد هم آن را پاک کند و هم غسل نماید، غسل باطل است و نمازی که با چنین غسلی خوانده، باطل و قضای آن واجب است.

سوال: آیا رطوبتی که از انسان در حال خواب خارج می‏شود، حکم منی را دارد؟ با آنکه می‏دانیم هیچ‌یک از علامتهای سه‌گانه (جستن، شهوت و سستی بدن) را ندارد و شخص هم متوجه آن نمی‏شود مگر وقتی که بعد از بیداری لباسهای زیر خود را مرطوب ببیند.

جواب: اگر علائم سه‌گانه یا یکى از آنها وجود نداشته باشد و یا شک در آن باشد، حکم منى را ندارد مگر اینکه از راه دیگرى یقین کند که منى است.

سوال: جوانی هستم که در خانواده فقیری زندگی می‏کنم و منی به دفعات زیاد از من خارج می‏شود و خجالت می‏کشم از پدرم تقاضای پول حمام بکنم، در خانه هم حمام نداریم. تقاضا می‏کنم مرا راهنمایی فرمایید.

جواب: در انجام تکلیف شرعى، حیا معنى ندارد. حیا، عذر شرعى براى ترک واجب نیست. به هر حال اگر غسل جنابت براى شما امکان ندارد، وظیفه شما براى نماز و روزه، تیمم بدل از غسل است.

سوال: اینجانب با مشکلی مواجه هستم، مشکل من این است که شستن بدنم، هرچند با یک قطره آب، برای بدنم ضرر دارد، حتی مسح هم همین طور است. هنگام شسستن بدنم ولو به مقدار کم، علاوه بر عوارض دیگر، تپش قلبم زیاد می‏شود، آیا با این وضعیت برای من جایز است با همسرم مقاربت نموده و برای چندین ماه تیمم بدل از غسل نمایم و با آن نماز خوانده و داخل مسجد شوم؟

جواب: ترک مقاربت بر شما واجب نیست، و در صورت جنابت و معذور بودن از انجام غسل، وظیفه شرعى شما براى اعمال مشروط به طهارت، تیمم بدل از غسل جنابت است، و با آن تیمم داخل مسجد شدن و خواندن نماز و مسّ نوشته قرآن کریم و بقیه اعمالى که انجام آنها مشروط به طهارت از جنابت است، اشکال ندارد.

سوال: استقبال قبله هنگام غسلِ واجب یا مستحب، واجب است یا خیر؟

جواب: استقبال قبله در وقت غسل واجب نیست.

سوال: آیا غسل کردن با غُساله حدث اکبر با توجه به قلیل بودن آب و طهارت بدن قبل از غسل، صحیح است؟

جواب: در فرض مرقوم، غسل کردن با آن مانعى ندارد.

سوال: اگر از کسی که مشغول غسل جنابت است، حدث اصغر سر بزند، آیا باید دوباره غسل نماید یا آنکه غسل را تمام کند و وضو بگیرد؟

جواب: حدث اصغر در اثناى غسل به صحّت‏ غسل ضرر نمى‏رساند و لازم نیست که غسل را از نو شروع کند، ولى چنین غسلى کفایت از وضو براى نماز و سایر اعمال مشروط به طهارت از حدث اصغر نمى‏کند.

سوال: اگر رطوبت غلیظی که شبیه منی است و انسان آن را بعد از بول مشاهده می‏کند، بدون شهوت و اراده از انسان خارج شود، آیا حکم منی را دارد؟

جواب: حکم منى بر آن مترتب نیست، مگر این که یقین به منى بودن آن حاصل شود یا این که هنگام خروج، علامت‏هاى شرعى منى را داشته باشد.

سوال: کسی که غسلهای متعددی اعم از واجب یا مستحب بر ذمّه او باشد، آیا یک غسل، کفایت از غسل‏های دیگر می‏کند؟

جواب: اگر به نیت همه آنها یک غسل بجا آورد، کفایت مى‏کند و اگر در بین آنها غسل جنابت باشد و به نیت آن غسل کند، از بقیه غسلها هم کفایت مى‏کند. اگر چه احتیاط این است که همه آنها را نیّت نماید.

سوال: غیر از غسل جنابت، آیا بقیه غسلها هم کفایت از وضو می‏کنند؟

جواب: کفایت نمى‏کنند.

احکام غسل از نظر امام خمینی

مساله  ـ ‏کسی که قصد دارد پول حمامی را ندهد یا از پول حرام بدهد، یا‏‎ ‎‏بدون اینکه بداند حمامی راضی است بخواهد نسیه بگذارد، اگرچه بعد حمامی‏‎ ‎‏را راضی کند غسل او باطل است.‏

مساله  ـ ‏کسی که در ماه مبارک رمضان غسل ارتماسی کند، غسلش و‏‎ ‎‏روزه اش باطل است بنابر احتیاط واجب، ولی اگر فراموش کند و غسل ارتماسی‏‎ ‎‏نماید هم غسل و هم روزه او صحیح است.‏

مساله  ـ ‏اگر در بین غسل حدث اصغر از او سرزند، مثلاً بول کند غسل‏‎ ‎‏باطل نمی شود، ولی اگر بخواهد عملی انجام دهد که وضو لازم دارد باید وضو‏‎ ‎‏بگیرد، و بنابر احتیاط مستحب بعد از تمام شدن غسل دو مرتبه غسل نماید، و‏‎ ‎‏در این صورت وضو برای اعمال لازم است.‏

مساله  ـ ‏کسی که جنب شده و نماز خوانده، اگر شک کند غسل کرده یا‏‎ ‎‏نه، نمازهایی را که خوانده صحیح است، ولی برای نمازهای بعد باید غسل کند‏‎ ‎‏و چنانچه در وسط نماز شک کند، نمازش باطل است، و بنابر احتیاط مستحب‏‎ ‎‏باید آن نماز را تمام کند و بعد از غسل دو مرتبه بخواند.‏

مساله  ـ ‏کسی که بخواهد چند غسل انجام دهد، چه تمام آنها واجب و یا‏‎ ‎‏تمام آنها مستحب و یا بعضی واجب و بعضی مستحب، می تواند به نیت همۀ‏‎ ‎‏آنها یک غسل بجا آورد و یا آنها را جدا جدا انجام دهد.‏

مساله  ـ ‏اگر کسی چند غسل را بخواهد بجا بیاورد که یکی از آنها غسل‏‎ ‎‏جنابت باشد، چنانچه موقع غسل کردن، نیت غسل جنابت را به تنهایی بنماید‏‎ ‎‏از غسلهای دیگر کفایت می کند، ولی بهتر آن است که نیت همه را بنماید و نیت‏‎ ‎‏سایر غسلها غیر جنابت، بنابر احتیاط واجب، کافی از آنچه نیت نکرده نیست.‏

مساله  ـ ‏کسی که غسل جنابت کرده نباید برای نماز وضو بگیرد، ولی با‏‎ ‎‏غسلهای دیگر نمی شود نماز خواند و باید وضو هم گرفت.‏ 

احکام غسل از نظر آیت الله بهجت

 

سوال: آیا اثبات منى از راه بوییدن و استشمام امکان دارد؟

جواب. تا یقین به منى بودن نکند، حکم منى را ندارد؛ مگر در صورت صدق علایم منى که در مسأله ى ۳۵۰ رساله آمده است.

 

سوال: کسى که نمى داند غسل جنابت واجب است، نمازهایى که با حال جنابت خوانده، چه حکمى دارد؟

جواب. باطل است.

 

سوال:. با تیمم بدل از غسل جنابت، آیا مى توان وارد مسجد شد؟

جواب. اگر وظیفه اش تیمم بوده است تا تیمم و عذر او باقى است مى تواند وارد مسجد شود ولى اگر عذرش تنگى وقت بوده، یا با داشتن آب، براى نماز یا خوابیدن تیمم کرده، فقط کارى را که براى آن تیمم نموده مى تواند انجام دهد و نمى تواند با آن وارد مسجد شود.

 

سوال:. آیا مى توان منى را با اثر آن، مثلاً این که این مایع سفید است اثبات کرد؟

جواب. خیر، نمى توان اثبات نمود، بلکه باید علایم منى را دارا باشد.

 

سوال:. اگر دکتر در ادرار کسى تشخیص اسپرم بدهد و خود او هم بعد از ادرار آبى با لزوجت و چسبندگى ببیند و احتمال قوى دهد که منى است، آیا آن آب حکم منى را دارد؟

جواب. اگر با شهوت و جستن بیرون نیامده و بدن پس از آن سست نشده، حکم منى را ندارد، مگر علم یا اطمینان حاصل شود.

 

سوال:. اگر فردى از خواب بیدار شود و ببیند رطوبتى از او خارج شده است و هیچ یک از سه نشانه اى که در توضیح المسائل آمده، درک نکرده باشد آیا غسل براى او واجب است؟

جواب. واجب نیست.

 

سوال:. اگر در خواب ببیند که از او منى خارج مى شود، آیا باید غسل کند؟

جواب. اگر پس از بیدار شدن از خواب منى از او خارج نشده باشد، لازم نیست غسل کند.

 

سوال:آبى که بعد از تحریکات جنسى از مردان خارج مى شود و بدون بو و رنگ و کمى چسبنده است، پاک است یا نجس؟

جواب. اگر علایم سه گانه یعنى خروج با شهوت و جستن و سستى بدن را نداشته باشد، پاک است.

 

زائر

 

برچسب ها

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بستن