زیارت و فلسفه زیارت

حرم حضرت معصومه،کامل ترین دانشنامه + گالری تصاویر

آستانه حضرت معصومه؛ حرم حضرت معصومه (س)، ساختمان‌ها، موقوفات و تشکیلات اداری وابسته به آن است که بیشتر آنها در شهر قم می‌باشد.

داروخانه آنلاین داروپلاس

آستانه حضرت معصومه؛ حرم حضرت معصومه (س)، ساختمان‌ها، موقوفات و تشکیلات اداری وابسته به آن است که بیشتر آنها در شهر قم می‌باشد.

حضرت فاطمه معصومه(س) در سال ۲۰۱ قمری، یک سال پس از ورود امام‎ رضا(ع) به مرو، عزم خراسان کرد و چون به ساوه رسید، بیمار شد. موسی ‎بن خزرج اشعری از اشعریان مقیم قم به ساوه رفت و وی را به قم آورد و در سرای خویش منزل داد و پس از مدتی حضرت معصومه(س) وفات یافت. پیکر فاطمه معصومه(س) را در محلی موسوم به باغ بابلان به خاک سپردند.

نخستین قبه بر قبر وی توسط زینب از زنان علویه ساخته شد و این بنا در زمان صفویه شکوه و جلالی یافت. نخستین ضریح مرقد، ساخته شاه‎ طهماسب اول است. امروزه آستانه حضرت معصومه(س) دارای ۲ صحن است: صحن عتیق و صحن جدید. همچنین امروزه کلیه امور آستانه طبق اساسنامه مصوب، با تولیت آستانه است.

نگاهی به توسعه و بازسازی حرم حضرت معصومه (س)

  • در سال‌ ۲۵۶ هـ اولین‌ گنبدى که‌ بر فراز تربت‌ پاک‌ فاطمه‌ معصومه‌ سلام الله علیها بنا شد، گنبدى برجى شکل‌ با آجر و سنگ‌ بود که‌ به‌ همت‌ حضرت‌ زینب‌ دختر امام‌ جواد علیه السلام ساخته‌ شد؛ و آن‌ زمانى بود که ‌آن‌ حضرت‌ براى زیارت‌ عمه‌اش‌ حضرت‌ معصومه‌ سلام الله علیها به‌ قم‌ آمده‌ بود.
  • در سال‌ ۳۵۰ هـ به‌ همت‌ زید بن‌ احمد بن‌ بحر اصفهانى بارگاه‌ مطهر حضرت‌ معصومه‌ سلام الله علیها تجدیدبنا شد و دَرَ کوچک‌ آن‌ را با در بزرگترى تعویض‌ کرد.
  • در سال‌ ۴۲۹ـ۴۶۵ هـ و در زمان‌ طغرل‌ سلجوقى اَمیر اَبوالفضل‌ عراقى گنبد کوچک‌ مرقد را به‌ گنبد بزرگى تبدیل‌ و آن‌ را از نو بنا کرد.
  • در سال‌ ۵۲۹ هـ به‌ همت‌ زن‌ نیکوکارى به نام‌ شادبیگم‌ دختر عمادبیگ‌ گنبدى بر قبر شریف‌ آن‌ حضرت‌ بنا شد.
  • در سال‌ ۹۲۵ هـ مرقد شریف‌ به‌ همت‌ شاه‌ اسماعیل‌ صفوى تجدیدبنا شد. او ایوان‌ شمالى و زیربناى ساختمان‌ صحن‌ عتیق‌ (قدیم‌) را بنا نهاد.
  • در سال‌ ۹۵۰ هـ شاه‌ تهماسب‌ صفوى ضریحى از کاشى روى قبر بنا نمود.
  • در سال‌ ۱۰۷۷ هـ، شاه‌ سلیمان‌ صفوى صحن‌ موزه‌ را در سمت‌ جنوبى حرم‌ بنا نمود.
  • در سال‌هاى ۱۲۱۰ تا ۱۲۱۴ هـ به‌ دستور نظام‌ السلطنه‌ در ضلع‌ غربى حرم‌ مطّهر دو دَرَنقره‌اى نصب‌ گردید.
  • در سال‌ ۱۲۱۳ هـ به‌ دستور فتح‌على شاه‌ قاجار قبر و گنبد و دَرَ مرقد شریف‌ با پوشش‌ طلایى ‌آراسته‌ شد.
  • در سال‌ ۱۲۱۵ هـ جداره‌ى داخل‌ گنبد با نقش‌ و نگارهاى برجسته‌ آینه‌‌کارى و کتیبه‌هاى زیباى‌ معرق‌ آراسته‌ گردید.
  • در سال‌ ۱۲۱۸ هـ قلى‌خان‌ یکى از رجال‌ حکومتى دولت صفوى ایوان‌ حرم‌ را تجدیدبنا نمود و به‌ جاى کاشى‌هاى گنبد خشت‌‌هایى با پوشش‌ طلا در آن‌ به‌ کار برد.
  • در سال‌ ۱۲۲۱ زمین‌ و دیوار حرم‌ با سنگ‌ مرمر پوشانده‌ شد و ضریح‌ حرم‌ با پوششى از طلا آراسته‌ گردید و در ضلع‌ شمالى رواق‌ متصل‌ به‌ ایوان‌ طلا یک‌ دَرَ طلایى نصب‌ گردید.
  • در سال‌ ۱۲۶۶ هـ شاه‌ اسماعیل‌ ایوان‌‌ها را تجدیدبنا نمود، و صحن‌ قدیم‌ را گسترش‌ داد و در قسمت‌ شمالى صحن‌ قدیم‌ مناره‌أى را‌ ساخت‌.
  • در سال‌ ۱۳۰۳ هـ وزیر اعظم‌، اتابک‌ پسر اَمین‌السلطان‌ آنچه‌ را که‌ پدرش‌ بنا نموده‌ بود تکمیل‌ کرد. او زیربناى صحن‌ نو معروف‌ به‌ «صحن ‌اتابکى‌» را بنا کرد و تزیین‌ و بناى اتاق‌‌هاى اطراف‌ آن‌ را که‌ بر مقبره‌هاى «اعیان‌» معروف‌ است‌، به ‌پایان‌ رساند.
  • در سال‌ ۱۳۵۴ هـ موزه‌ى آستانه‌ احداث‌ شد و‌ همه هدایاى ارزشمند و گران‌بها در آن‌ موزه ‌نگهدارى شد.
  • در سال‌ ۱۳۷۵ هـ ضریح‌ فولادى با نقره‌ پوشانده‌ شد و با نقش‌ و نگارها و کتیبه‌‌هاى زیباى معرق ‌آراسته‌ گردید.
  • سپس‌ شهاب‌ الملک‌ گلدسته‌هاى ایوان‌ شمالى را ساخت‌ و آن‌‌ها را با کاشى مزین‌ کرده‌، کامران‌ میرزا بر فراز مأذن‌‌هاى ذکر شده‌ میله‌‌هایى از طلا نصب‌ نمود.

ضریح مطهر حضرت معصومه (س)

در سال ۹۶۵ هجری شاه طهماسب صفوی، در چهار طرف مرقد ضریحی آجری آراسته به کاشی‌های هفت رنگ و کتیبه‌های معرق بنا نمود و در اطراف آن منافذی باز بود تا هم مرقد دیده شود و هم زائران نذورات خود را داخل ضریح بریزند.

در سال ۱۲۳۰ هجری قمری فتحعلی شاه همان ضریح را نقره پوش کرد که این ضریح به مرور زمان فرسوده شد و در سال ۱۲۸۰ ضریحی که از نقره ضریح سابق و نقره‌های موجود در خزانه ساخته شده بود به جای آن نصب گردید.

این ضریح چندین مرتبه تجدید بنا و اصلاح شد و سال‌های متمادی روی مرقد فاطمه معصومه باقی بود تا این که در سال ۱۳۶۸ هجری شمسی به دستور تولیت آن زمان شکل ضریح را تغییر دادند و ضریحی را با ظرایف هنری ویژه‌ای به جای آن نصب نمودند که آن ضریح همچنان برفراز قبر فاطمه معصومه برقرار است و در اسفند ماه ۱۳۸۰ شمسی اصلاحات و تعمیرات جدید صورت گرفت. تمام قسمت‌های نقره‌ای ضریح از نقره ۹۲ درصد با نقره ۱۰۰ درصد خالص خریداری شده از بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران تعویض شد و چوب‌های زیر آن اعم از ستون و پایه و… به دست استادان اصفهانی ساخته و قلم‌زنی شد و کارشناسان آستانه مقدسه (قسمت نقره‌ای) آن را تعویض کردند و ضریح سابق فرسوده شده را به خزانه تحویل داده شد.

گنبد حرم مطهر حضرت معصومه (س)

اولین گنبدی که «پس از سایبان حصیری موسی بن خزرج» برفراز قبر فاطمه معصومه بنا شد، قبه‌ای برجی شکل بود که به همت زینب دختر محمد تقی از مصالح آجر و سنگ و گچ در اواسط قرن سوم هجری ساخته شد.

به مرور زمان و پس از دفن بعضی از بانوان علوی در جوار فاطمه معصومه دو گنبد دیگر در کنار گنبد اول ساخته شد.

این سه گنبد تا سال ۴۴۷ هجری ی برقرار بودند تا این که در همان سال «میر ابوالفضل عراقی» (وزیر طغرل کبیر) به تشویق شیخ طوسی به جای آن سه گنبد، گنبد مرتفعی، آراسته به نقش‌های رنگ آمیزی و تزیینات آجری و کاشی بدون ایوان و حجره بنا نهاد، که تمام قبور سادات و آن بانوان را فرا می‌گرفت.

در سال ۹۲۵ هجری قمری همین گنبد به همت «شاه بیگی بیگم» همسر شاه اسماعیل تجدید بنا و سطح خارجی گنبد با کاشی‌های معرق آراسته گردید. ضمناً ایوان رفیع با دو مناره در صحن عتیق ساخته شد.

نهایتاً در سال ۱۲۱۸ هجری همزمان با سلطنت فتحعلی شاه قاجار گنبد با خشت‌هایی طلایی تزیین شد که تا سال ۱۳۷۹ شمسی باقی‌ماند.

در سال ۱۳۸۰ به علت تخریب ظاهر گنبد و جهت جلوگیری از وارد شدن صدمات دیگر به ساختمان گنبد توسط تولیت آستانه مقدسه، مسعودی خمینی جهت بازسازی و تعمیرات اساسی گنبد حرم اقدام شد و خشت‌های طلایی سابق جمع‌آوری گردید. پس از بازسازی و تعمیرات اساسی که با هزینه‌ای بالغ بر ۲۵ میلیارد ریال بر روی گنبد صورت گرفت، پرده برداری از گنبد جدید در تاریخ ۶/۲/۱۳۸۴ هجری شمسی به دست محمد تقی بهجت انجام شد.

 

 

گالری تصاویر حضرت معصومه (س)

 

رواق حرم مطهر حضرت معصومه (س)

محدوده هاى نزدیک تر به ضریح مطهر را رواق می گویند. حرم مطهر دارای چهار رواق است:

 

۱- رواق بالاسر که محوطه بین مسجد بالاسر تا ضریح مطهر است و با آیینه کارى و گچکارى هاى بسیار زیبا آراسته شده است.

 

۲- رواق دارالحفاظ که محوطه بین ایوان طلا و ضریح مطهر است.

 

۳- رواق آینه (شهید بهشتى) که در بخش زنانه و پایین پاى حضرت (س) واقع است.

 

۴- رواق پیشرو که محوطه بین مسجد طباطبایى تا ضریح مطهر است.

صحن های حرم حضرت معصومه(س)

صحن عتیق

در ۹۲۵ق/۱۵۱۹م شاه‎بیگم صفوی برای نخستین‎بار صحنی به شکل مربع با ۳ ایوان بنا نهاد. این صحن و ایوانها همچنان بر جای بود تا روزگار فتحعلی‎شاه، ظاهر آن را تغییر دادند و به شکل ۸ ضلعی نامنظم درآوردند. پس از آن بر ایوان‌های صحن و عتیق افزوده شد. اکنون ۷ ایوان در آن هست. ۴ ایوان در جنوب و ۳ ایوان در شمال صحن.
مشهورترین ایوان صحن عتیق، ایوان طلاست که توسط شاه‎بیگم ساخته شد و در ۱۲۴۹ق/۱۸۳۳م توسط فتحعلی‎شاه طلاکاری گشت. در این ایوان‌ها انواع تزیینات هنری اسلامی مانند مقرنس‎کاری و گچ‎بری و آینه‎کاری به کار رفته و کتیبه‎هایی نفیس به خط کوفی و نسخ و ثلث در آن دیده می‎شود. طول ایوان طلا ۹ متر، عرض آن ۶ متر و ارتفاعش ۱۴/۸۰ متر است.

صحن جدید
این صحن از آثار میرزاعلی‎اصغرخان اتابک است و ساختمان آن ۸ سال از ۱۲۹۵ق/۱۸۷۸م تا ۱۳۰۳ق/۱۸۸۵م به درازا کشید. در صحن جدید که به شکل چندضلعی نامنظم است نیز ۷ ایوان هست که مشهورتر از همه ایوان آینه است.
این ایوان یکی از شاهکارهای معماری و ساخته استادحسن معمار قمی است. طول ایوان ۹ متر، عرض آن ۷/۸۷ متر و ارتفاعش ۱۴/۸۰ متر است. ایوان‌های صحن جدید نیز دارای انواع تزیینات کاشی‎کاری، مقرنس‎کاری، گچ‎بری و آینه‎کاری به کار رفته و کتیبه‎هایی نفیس به خط کوفی و نسخ و ثلث در آن دیده می‎شود.

صحن صاحب الزمان 

این صحن با بیوتات متعلق به آن در مساحتی حدود ۸ هزار متر مربع با چهار جهت ورودی، در سال ۱۳۸۱ شروع و در سال ۱۳۸۴ افتتاح گردید. (ورودی شرقی “شبستان امام خمینی” ، ورودی غربی “پل آهنچی” ، ورودی شمالی “بست مسجد اعظم” ، ورودی جنوبی “خیابان جدیدالاحداث”. دیواره های اطراف این صحن منقوش به کتیبه های قرآنی با خطوط بنائی و کوفی در ساختار و طرح جدید با ترکیبی از سیمان سفید و آجر است.

گلدسته های حرم مطهر حضرت معصومه(س)

۱-گلدسته های ایوان طلا:

در دو طرف این ایوان در صحن عتیق، گلدسته هایی پوشیده از کاشی گرهی به صورت مارپیچ (به بلندی ۴۰/۱۷ متر از سطح بام و قطر ۵۰/۱متر) ساخته شده است که بین پیچ ها، اسامی مبارک: «الله»، «محمد»، «على» به خط کوفی نوشته شده است که در بالای آنها زیر مقرنس کتیبه ای قرار دارد، که سقف آن “ان الله و ملائکته یصلون … ” است.

این مأذنه ها به دستور «محمد حسین خان شاهسون شهاب الملک»، در سال ۱۲۸۵ هجرى قمرى، طلا کارى شد.

در سال ۱۳۸۵ هجری شمسی تعمیرات دیگری بر روی این گلدسته ها صورت گرفت و سر گلدسته ها طلاکاری شد.

۲-گلدسته هاى ایوان آینه:

برفراز پایه هاى دو طرف ایوان دو مأذنه است که، از بلندترین بناهاى آستانه مى باشد.

ارتفاع آنها از سطح بام ۲۸ متر و از سطح صحن ۸۰/۴۲ متر و محیط آن ۳۰/۳ متر می باشد. در بالاى مأذنه ها کتیبه اى با پهناى حدود یک متر دیده مى شود که متن آن در یکى از مأذنه ها «لا حول ولا قوه الا بالله العلى العظیم» و در دیگرى «سبحان الله و الحمدلله و لا اله الا الله و الله اکبر» است.

پوشش هر دو مأذنه از بالا تا پایین سرتاسر کاشى گرهى است که در میان آن ها نام هاى پروردگار متعال خوانده مى شود.

بانی آنها، امین السلطان و معمار، استاد حسن معمار قمی می باشد و کاشی کاری گلدسته های مذکور بعد از پیروزی انقلاب اسلامی تعویض شده است.

۳-گلدسته های صحن بزرگ:

در صحن بزرگ (نو یا اتابک) روبروی ایوان آیینه قرار دارند. پوشش آنها، کاشی گرهی هشت ضلعی متساوی است. روی چهار ضلع این گلدسته ها نامای مبارک «الله»، «محمد»، «على» از بالا به پایین ۴ مرتبه نوشته شده است.

علمای مدفون در حرم مطهر حضرت معصومه(س)

 مسجد بالاسر

  • علامه سید محمد حسین طباطبایی
  • آیت الله العظمی حاج سید احمد خوانساری
  • آیت الله العظمی حاج سید محمد تقی خوانساری
  • آیت الله العظمی حاج سید صدرالدین صدر
  • آیت الله العظمی حاج شیخ عبدالکریم حائری یزدی
  • آیت الله العظمی حاج سید محمدرضا گلپایگانی
  • آیت الله العظمی حاج سید رضا بهاء‌الدینی
  • آیت الله العظمی حاج شیخ محمدعلی اراکی
  • آیت الله حاج شیخ محمدتقی بافقی یزدی
  • آیت الله شهید سید اسدالله مدنی
  • آیت الله العظمی محمدتقی بهجت
  • آیت الله العظمی میرزا هاشم آملی
  • آیت الله شهید مرتضی مطهری
  • آیت الله العظمی میرزا جواد تبریزی
  • آیت الله العظمی محمد فاضل لنکرانی
  • آیت الله علی فیض مشکینی اردبیلی
  • آیت الله العظمی حاج سید حسین طباطبایی بروجردی (حد فاصل مسجد باسر و مسجد اعظم)
  • آیت الله شیخ مرتضی حائری یزدی
  • آیت الله العظمی حاج شیخ ابوالقاسم کبیر قمی
  • آیت الله العظمی حاج سید ابوالحسن حسینی (رفیعی قزوینی)
  • آیت الله حاج میرزا مهدی بروجردی
  • آیت الله العظمی سید فخرالدین سیّدی قمی (سبط میرزای قمی)
  • آیت الله العظمی حاج شیخ عبدالنبی نجفی اراکی صبوری (عراقی)
  • آیت الله العظمی حاج سید مصطفی حسینی صفایی خوانساری
  • آیت الله آخوند ملامحمد جواد صافی گلپایگانی
  • آیت الله حاج میرزا مهدی آشتیانی
  • آیت الله حاج سید مرتضی پسندیده
  • آیت الله حاج سید عباس مُهری
  • آیت الله حاج شیخ شهاب‌الدین اشراقی
  • آیت الله سید محمد علی انگجی
  • آیت الله شهید سید محمدمهدی حکیم
  • آیت الله روح الله کمالوند خرم‌آبادی
  • آیت الله شیخ محمدعلی حائری کرمانی
  • آیت الله حاج سید محمد صادق لواسانی
  • آیت الله میرزا سید محمد برقعی قمی
  • آیت الله شیخ عباس تهرانی
  • آیت الله سید احمد گلپایگانی
  • آیت الله سید مرتضی مبرقع (فقیه)
  • آیت الله حاج سید محمد حسین حکیم
  • آیت الله حاج میرزا ابوالفضل نجم‌آبادی
  • حجت الاسلام حاج میرزا محمد تقی اشراقی

مسجد علامه طباطبایی

  • شهید حجت الاسلام حاج شیخ فضل‌الله محلاّتی
  • آیت الله حسین‌علی منتظری
  • آیت الله العظمی علامه مجاهد حاج سید حسن انگجی
  • شهید حجت الاسلام محمد منتظری
  • شهید آیت الله شیخ عبدالرحیم ربّانی شیرازی
  • شهید حاج شیخ محمد مهدی ربانی املشی
  • آیت الله العظمی اسماعیل صالحی مازندرانی
  • شهید آیت الله علی قدوسی
  • آیت الله محمد تقی ستوده
  • آیت الله قدرت‌الله وجدانی فخر سرابی
  • شهید حجت الاسلام و المسلمین سید ابوالقاسم موسوی دامغانی
  • آیت الله حاج شیخ مجتبی آخوند کرمانشاهی
  • شهید حجت الاسلام و المسلمین عباس شیرازی
  • آیت الله حاج سید محمد شیرازی
  • آیت الله حاج شیخ ابوالقاسم دانش آشتیانی
  • آیت الله حاج سید علی اصغر خویی
  • حجت الاسلام والمسلمین حاج شیخ مصطفی ملکی
  • شهید آیت الله سید حسن شیرازی
  • حجت الاسلام والمسلمین حاج شیخ احمد مولایی
  • آیت الله دکتر مهدی حائری یزدی
  • آیت الله شیخ باقر محسنی ملایری
  • آیت الله حاج سید مهدی موسوی گلپایگانی
  • آیت الله حاج سید ابوطالب مدرسی یزدی
  • آیت الله العظمی شیخ حسین امامی کاشانی
  • حجت الاسلام والمسلمین حاج شیخ مصطفی مسجد جامعی
  • حجت الاسلام والمسلمین حاج سید رضا فرید زنجانی
  • حجت الاسلام والمسلمین السید الکمال الموسوی الشیرازی
  • السید الناصر السید هاشم السلمان الحجازی

رواق شهید مرتضی مطهری

  • آیت الله حاج شیخ غلام‌رضا رضوانی خمینی
  • آیت الله حاج سید محمدباقر موحد ابطحی اصفهانی
  • آیت الله حاج شیخ مسلم ملکوتی
  • آیت الله حاج سید حسن طاهری خرم‌آبادی
  • آیت الله ابوالحسن مصلحی اراکی
  • آیت الله شیخ محمد شاه‌آبادی
  • آیت الله العظمی حاج شیخ ابوالفضل نجفی خوانساری
  • آیت الله سید عبدالکریم رضوی کشمیری
  • آیت الله حاج شیخ حسین شب زنده‌دار جهرمی
  • آیت الله سید حسین بُدلا
  • آیت الله حاج محسن حرم پناهی
  • آیت الله حاج سید مهدی روحانی
  • آیت الله حاج میرزا علی احمدی میانجی
  • آیت الله حاج سید عباس خاتم یزدی
  • آیت الله شیخ حسن آقا تهرانی
  • علامه سید مرتضی عسکری
  • آیت الله شیخ مرتضی بنی فضل
  • آیت الله سید اسماعیل موسوی زنجانی
  • آیت الله سید جلال الدین فقیه ایمانی
  • آیت الله محمد هادی معرفت
  • آیت الله شیخ محمد حسن قدیری
  • آیت الله شیخ مهدی قاضی خرم آبادی
  • آیت الله حاج شیخ یحیی انصاری شیرازی
  • آیت الله شیخ علی پهلوانی تهرانی (سعادت پرور)
  • آیت الله شیخ علی پناه اشتهاردی
  • آیت الله محمد محمدی گیلانی
  • آیت الله سید محمد حسن مرتضوی لنگرودی
  • آیت الله حاج شیخ محمدرضا آدینه‎وند لرستانی
  • آیت الله العظمی حاج سید محمد وحیدی شبستری
  • آیت الله العظمی سید محمد مفتی الشیعه اردبیلی
  • آیت الله سید مهدی مرعشی
  • آیت الله سید محمد علی مدرسی زاده یزدی
  • آیت الله سید صادق طباطبایی بروجردی
  • آیت الله حاج سید جمال‌الدین خویی.

 صحن حضرت امام هادی علیه السلام

  • آیت الله علامه شیخ محمد قوام الدین وشنوه‏‌ای
  • آیت الله العظمی میرزا محمد فیض قمی. (ایوان طلا)
  • آیت الله العظمی سید مرتضی مرتضوی لنگرودی
  • علامه سید مرتضی مرعشی نجفی
  • آیت الله سید صادق شمس‌الدینی
  • آیت الله علی دوانی (حجره ۲)
  • آیت الله میرزا هاشم تقدیری سبزواری
  • حاج اسماعیل دولابی (حجره ۲)
  • آیت الله شیخ عبدالله فاضل لنکرانی. (حجره   )

 صحن حضرت امام رضا علیه السلام

  • حجت الاسلام والمسلمین ملا غلام‌رضا قمی (ایوان آیینه)
  • شهید آیت الله حاج شیخ فضل الله نوری (حجره ۴۱)
  • شهید آیت الله دکتر محمد مفتح (حجره ۲۴)
  • شهید حاج مهدی عراقی (حجره ۴۳)
  • حجت الاسلام والمسلمین سید محمد کوثری (حجره ۴۳)
  • شهید محمد جواد دیالمه (حجره ۲۴)
  • شهید سرلشگر محمد ولی قرنی (حجره ۳۷)
  • آیت الله سید محمد محقق داماد (حجره ۴۱)
  • قطب‌الدین راوندی (داخل صحن)
  • آیت الله سید رضا صدر (حجره ۳۱)
  • آیت الله سید احمد حسینی زنجانی دوسرانی (حجره ۳۱)
  • حجت الاسلام و المسلمین شیخ حسن نوری همدانی (حجره ۳)
  • حجت الاسلام والمسلمین سید عزیز طباطبایی (حجره ۱۴)
  • علی اصغر فقیهی (حجره ۲۳)
  • حجت الاسلام والمسلمین حاج شیخ محمد دشتی (راهروی عتیق، صحن بزرگ)
  • آیت الله العظمی سید یوسف مدنی تبریزی
  • آیت الله احمد آذری قمی
  • آیت الله احمد سیبویه
  • آیت الله عباسعلی طسوجی
  • آیت الله ملّا حسین حرم پناهی
  • آیت الله صادق خلخالی
  • آیت الله عبدالرحمن حیدری ایلامی
  • حجت الاسلام والمسلمین مصطفی زمانی. (راهروی عتیق – صحن بزرگ)
  • شاعره پروین اعتصامی (حجره ۱)
  • آیت الله حسن الهی طباطبایی (راهروی عتیق ، صحن بزرگ)
  • آیت الله شاهرودی
  • آیت الله فانی اصفهانی
  • آیت الله ملکی تبریزی
  • آیت الله موسوی هشترودی
  • آیت الله شیخ محمدرضا طبسی
  • آیت الله محمد عبایی خراسانی
  • آیت الله مصطفی علم‌الهدی
  • آیت الله میرزا علی آقا غروی علیاری
  • آیت الله حکیم میرزا مهدی الهی قمشه‎ای (حجره ۱۹)
  • آیت الله حاج شیخ مجتبی لنکرانی (حجره ۲۵)
  • آیت الله شیخ علی اکبر تسخیری تنکابنی (حجره ۲۴)

شهر مقدس قم در آیینه ی روایات

امام صادق علیه السلام:

«تربهُ قم مقدَّسهٌ و اهلها منّا و نحنُ منهم لا یریدُهم جَبّارٌ بسُوءٍ الّا عُجِّلَتْ عُقُوبَتُهُ مالَمْ یَخُونوا اخوانَهُم … امّا إِنَّهم انصارُ قائمنا و دُعاهُ حَقِّنا؛(۲) تربت قم مقدس است و اهل آن از ما هستند و ما از آنهاییم. هیچ ستمگری بر آنها قصد بد نکند، مگر اینکه در عقوبت او تعجیل گردد؛ مادامی که اهل قم به برادران خود خیانت نکنند… اما آنها یاران قائم ما و دعوتگران حق ما هستند».

امام صادق علیه السلام می فرماید:

«محشر النّاس کُلُّهُمْ الی بیت المقدس الّا بُقْعَهٌ بِاَرْضِ الْجَبَلِ یُقالَ لها قُمُّ، فَإِنَّهُمْ فی حُفَرِهِمْ یُحاسبون و یُحشَرونَ مِنْ حُفَرِهِمْ الی الجنه. ثم قال: اهل قُمّ مَغْفُورٌ لهم؛(۶) محشر مردم همگی به سوی بیت المقدس است، مگر بقعه ای از زمین جبل که به آن قم گفته می شود. پس آنها در قبرهای خود حساب می شوند و از قبر خود به سوی بهشت رهسپار می گردند».

بانوان مکرم مدفون در حرم حضرت معصومه(س)

زینب

برخى ایشان را دختر امام جواد علیه السلام دانسته‌‏اند. او بعد از وفات حضرت معصومه علیهاسلام به قم آمد و گنبدى بر مزار ایشان ساخت. از احوالات و زندگى دایشان اطلاعى چندان در دست نیست. او را دختر «موسى مبرقع» نیز مى‌‏دانند. همان شخصی که بعد از تصرف در اموال برادر مرحومش قدرت مالى یافت و دست ‏به مرمت مزار فاطمه معصومه علیهاسلام زد. البته وی در سال ۳۲۵ رحلت کرد و در کنار قبر برادرش محمد بن ‏موسى، در چهل اختران قم به خاک سپرده شد.

ام محمد

در تاریخ قم از وى به‌عنوان دختر امام جواد علیه السلام نام برده شده است.

میمونه

این بانوى محترمه دختر امام کاظم علیه السلام است. برخی نیز از وی و دو خواهر دیگرش (زینب و ام‏ محمد) به‌عنوان دختران امام جواد علیه السلام نام برده‌اند. او از زنان عفیف و پرهیزکار بود. از اموال برادرش محمد، نیمى به ارث به او رسید و بنا بر وصیتش بعد از وفات در بیرون بقعه حضرت معصومه علیهاسلام دفن شد و بر مزارش گنبدى مانند گنبد اول ساختند.

ام اسحاق

او از بانوان ممتاز شیعه شمرده مى‏ شود که نزد محمد بن موسى ‏بن محمدبن على بن‏ موسى الرضا علیهم السلام به خدمت اشتغال داشت. محمد بن ‏موسى از نخستین کسانى است که از کوفه به جوار حضرت معصومه علیهاسلام مهاجرت کرد. او که از سادات رضوى بود در سال ۲۵۶ قمری در قم ساکن شد و در سال ۲۹۶ نیز وفات یافت.

ام حبیب

او خدمت‌گزار ابو على محمد اعرج بن ‏احمد بن‏ موسى بود و بعد از وفات میمونه چشم از جهان فرو بست.

ام قاسم

او دختر «على کوکبى» است و بعد از میمونه و ام‏ حبیب وفات یافت.

ام احمد

او دختر احمد بن ‏موسى بن ‏محمد جواد بن على بن ‏موسى بن‏ جعفر علیهم السلام است. به‌همراه فرزندان برادرش (محمد اعرج) از کوفه به قم آمد. آن بانوى پرهیزکار، بعد از وفات در مشهد محمد بن‏ موسى مبرقع یا «بابلان» دفن شد.

 

زائر

برچسب ها

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بستن