دانستنی هازیارت و فلسفه زیارت

منتقم آل الله؛ احادیث تاکید شده بر انتقام خون حضرت اباعبدالله (علیه السلام)

معرفی حضرت حجه بن الحسن (عجل الله تعالی فرجه الشریف) به عنوان منتقم أعداء الله در روایات بسیاری آمده است. صفت انتقام گیرنده در روایات با سه واژه: طالب، منتقم و ثائر(1) (خونخواه) بررسی شده است.

داروخانه آنلاین داروپلاس

منتقم آل الله؛ احادیث تاکید شده بر انتقام خون حضرت اباعبدالله (علیه السلام)

معرفی حضرت حجه بن الحسن (عجل الله تعالی فرجه الشریف) به عنوان منتقم أعداء الله در روایات بسیاری آمده است. صفت انتقام گیرنده در روایات با سه واژه: طالب، منتقم و ثائر(۱) (خونخواه) بررسی شده است.

 

معرفی حضرت حجه بن الحسن (عجل الله تعالی فرجه الشریف) به عنوان منتقم أعداء الله در روایات بسیاری آمده است. صفت انتقام گیرنده در روایات با سه واژه: طالب، منتقم و ثائر(۱) (خونخواه) بررسی شده است.

کلام معصومین درباره منتقم بودن حضرت بقیه الله (عجل الله تعالی فرجه الشریف) در قالب سه بخش ارائه خواهد شد:

 بخش اول: روایاتی هستند که به صراحت حضرت را انتقام گیرنده خون اباعبدالله (علیه السلام) معرفی می‌کنند.

بخش دوم: روایاتی که ایشان را انتقام ‌گیرنده أعداء الله می‌ دانند و بیان می ‌شود که قاتلین ایشان از أعداء الله هستند.

بخش سوم: بیان صفت منتقم در زیارت عاشورا.

احادیثی تاکید کننده بر انتقام خون حضرت اباعبدالله (علیه السلام)

در این مجال به بررسی روایات بخش اول که به صراحت از انتقام خون حضرت اباعبدالله (علیه السلام) سخن گفته اند؛ می پردازیم.

 حَدَّثَنَا عَلِیُّ بْنُ أَحْمَدَ رَحِمَهُ اللَّهُ قَالَ حَدَّثَنِی مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ مُحَمَّدٍ عَمَّنْ ذَکَرَهُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سُلَیْمَانَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْجُنَیْدِ التَّفْلِیسِیِّ عَنْ رَزِینٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع‏ لَمَّا ضُرِبَ الْحُسَیْنُ بْنُ عَلِیٍّ (علیه السلام) بِالسَّیْفِ فَسَقَطَ ثُمَّ ابْتَدَرَ لِیَقْطَعَ رَأْسَهُ نَادَى مُنَادٍ مِنْ بُطْنَانِ الْعَرْشِ أَلَا أَیَّتُهَا الْأُمَّهُ الْمُتَجَبِّرَهُ الضَّالَّهُ بَعْدَ نَبِیِّهَا لَا وَفَّقَکُمُ اللَّهُ لِأَضْحًى وَ لَا فِطْرٍ قَالَ ثُمَّ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ (علیه السلام) فَلَا جَرَمَ وَ اللَّهِ مَا وُفِّقُوا وَ لَا یُوَفَّقُونَ حَتَّى یَثُورَ ثَائِرُ الْحُسَیْنِ(علیه السلام).(۲)

ابن بابویه در علل الشرایع به نقل از امام صادق (علیه السلام) آورده است:

 راوى مى ‏گوید: عرض کردم فدایت شوم در باره عامّه چه مى ‏فرمایید، چه آنکه روایتى را شنیده‏ ایم که ایشان موفّق به‏ روزه نمى ‏شوند آیا این روایت صحیح است؟

حضرت به من فرمودند: توجّه کن دعای ملک و فرشته درباره ایشان به اجابت رسیده.

عرض کردم: فدایت شوم چه دعایى؟

حضرت فرمودند: هنگامى که حضرت حسین بن على (صلوات اللَّه علیه) را شهید کردند حق تعالى فرشته ‏اى را مأمور ساخت که نداء کند: اى امّت ظالم و قاتل عترت پیامبر خدا شما را براى روزه و درک فطر موفق نکند و در حدیث دیگر آمده است که خدا شما را براى درک فطر و قربان موفّق نکند.

سپس راوى گفت، امام (علیه السّلام) فرمودند: به خدا سوگند موفّق نشده و نخواهند شد تا وقتى که منتقم‏ خون حسین (علیه السّلام) قیام کند. (۳)

این حدیث که در کتاب کافی، جلد دوم، صفحه ۱۸، باب ایمان وکفر ذکر شده است، امام صادق (علیه السلام) فهم دقیق زمان روزه داری، که از ارکان پنجگانه اسلام است، را به زمان ظهورحضرت حجه (عجل الله) موکول می نماید و حضرت را انتقام گیرنده خون اباعبدالله (علیه السلام) معرفی می‌کنند.

در مجمع البحرین در حدیثی آمده است: إِذَا خَرَجَ الْقَائِمُ (عجل الله تعالی فرجه الشریف) یَطْلُبُ بِدَمِ الْحُسَیْنِ (علیه السلام) وَ هُوَ یَقُولُ: نَحْنُ أَهْلُ الدَّمِ طُلَّابُ الثره [التِّرَهِ]. (۴)

هنگامی که قائم (عجل الله تعالی فرجه الشریف) خروج کند، خون حسین (علیه السلام) را طلب می‌کند و می فرماید: ما اولیای دم هستیم و طالبان خون ایشان و خونخواه حسین (علیه السلام) ما هستیم.

در دعای ندبه به نقل از شیخ عباس قمی در مفاتیح الجنان آمده است:

«أَیْنَ الطَّالِبُ بِذُحُولِ الْأَنْبِیَاءِ وَ أَبْنَاءِ الْأَنْبِیَاءِ أَیْنَ الطَّالِبُ بِدَمِ الْمَقْتُولِ بِکَرْبَلاَءَ»

کجاست خواهنده خون پیامبران و فرزندان پیامبران؟ کجاست خواهنده خون کشته شده در کربلا؟

شیخ عباس قمی این دعا را از سید بن طاووس نقل می کند، در این دعا نیز حضرت حجه بن الحسن (عجل الله تعالی فرجه الشریف) منتقم خون اباعبدالله (علیه السلام) و جمیع پیامبران و فرزندان ایشان معرفی شده اند.

در فرازی از زیارت ‌نامه حضرت حجه بن الحسن (عجل الله تعالی فرجه الشریف) در سرداب که در کتاب بحارالانوار، جلد۹۹، صفحه۸۶، باب۷ نقل شده است؛ می خوانیم:

 « ای طالب خون پیامبران و فرزندانشان و ای خواهنده خون کشته شده در کربلا»

السَّلَامُ عَلَیْکَ یَا صَاحِبَ الْفَتْحِ وَ نَاشِرَ رَایَهِ الْهُدَى السَّلَامُ عَلَیْکَ یَا مُؤَلِّفَ شَمْلِ الصَّلَاحِ وَ الرِّضَا السَّلَامُ عَلَیْکَ یَا طَالِبَ ثَارِ الْأَنْبِیَاءِ وَ أَبْنَاءِ الْأَنْبِیَاءِ وَ الثَّائِرَ بِدَمِ الْمَقْتُولِ بِکَرْبَلَاءَ السَّلَامُ عَلَیْکَ أَیُّهَا الْمَنْصُورُ عَلَى مَنِ اعْتَدَى. (۵)

در بحارالانوار جلد ۵۲، صفحه ۲۳۶، باب۲۵ در علامات ظهور آمده است:

 أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ (علیه السلام) حَدَّثَ عَنْ أَشْیَاءَ تَکُونُ بَعْدَهُ إِلَى قِیَامِ الْقَائِمِ فَقَالَ الْحُسَیْنُ یَا أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ مَتَى یُطَهِّرُ اللَّهُ الْأَرْضَ مِنَ الظَّالِمِینَ قَالَ لَا یُطَهِّرُ اللَّهُ الْأَرْضَ مِنَ الظَّالِمِینَ حَتَّى یُسْفَکَ الدَّمُ الْحَرَامُ ثُمَّ ذَکَرَ أَمْرَ بَنِی أُمَیَّهَ وَ بَنِی الْعَبَّاسِ فِی حَدِیثٍ طَوِیلٍ وَ قَالَ إِذَا قَامَ الْقَائِمُ بِخُرَاسَانَ وَ غَلَبَ عَلَى أَرْضِ کُوفَانَ وَ الْمُلْتَانِ وَ جَازَ جَزِیرَهَ بَنِی کَاوَانَ وَ قَامَ مِنَّا قَائِمٌ بِجِیلَانَ وَ أَجَابَتْهُ الْآبُرُ وَ الدَّیْلَمُ وَ ظَهَرَتْ لِوَلَدِی رَایَاتُ التُّرْکِ مُتَفَرِّقَاتٍ فِی الْأَقْطَارِ وَ الْحَرَامَاتِ وَ کَانُوا بَیْنَ هَنَاتٍ وَ هَنَاتٍ إِذَا خَرِبَتِ الْبَصْرَهُ وَ قَامَ أَمِیرُ الْإِمْرَهِ فَحَکَى (علیه السلام) حِکَایَهً طَوِیلَهً ثُمَّ قَالَ إِذَا جُهِّزَتِ الْأُلُوفُ وَ صَفَّتِ الصُّفُوفُ وَ قُتِلَ الْکَبْشُ الْخَرُوفُ هُنَاکَ یَقُومُ الْآخِرُ وَ یَثُورُ الثَّائِرُ وَ یَهْلِکُ الْکَافِرُ ثُمَّ یَقُومُ الْقَائِمُ الْمَأْمُولُ وَ الْإِمَامُ الْمَجْهُولُ لَهُ الشَّرَفُ وَ الْفَضْلُ وَ هُوَ مِنْ وُلْدِکَ یَا حُسَیْنُ لَا ابْنٌ مِثْلُهُ یَظْهَرُ بَیْنَ الرُّکْنَیْنِ فِی دَرِیسَیْنِ بَالِیَیْنِ- یَظْهَرُ عَلَى الثَّقَلَیْنِ وَ لَا یَتْرُکُ فِی الْأَرْضِ الْأَدْنَیْنَ- طُوبَى لِمَنْ أَدْرَکَ زَمَانَهُ وَ لَحِقَ أَوَانَهُ وَ شَهِدَ أَیَّامَهُ.(۶)

حضرت امیر المومنین علی (علیه السلام) درباره وقایعی خبر می ‌دهند که پس از آن ظهور قائم اتفاق می افتد، حسین  (علیه السلام) می‌‌پرسد: زمین کی از ظالمین پاک خواهد شد؟ ایشان می‌ فرمایند: زمانی که خون به حرام ریخته شود (ریخته شدن خون حرام اشاره به شهادت اباعبدالله (علیه السلام) می ‌باشد.) و پس از حکایتی طولانی درباره وقایع ظهور درباره حضرت حجه (عجل الله تعالی فرجه الشریف) می ‌فرمایند: یا حسین خونخواهی می ‌کند خونخواه و او از فرزندان تو است.

در تفسیر آیات چهارم تا ششم سوره مبارکه اسراء در تفسیر صافی چنین آمده است:

 عِدَّهٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ شَمُّونٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْأَصَمِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْقَاسِمِ الْبَطَلِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ (علیه السلام) ‏ فِی قَوْلِهِ تَعَالَى- وَ قَضَیْنا إِلى‏ بَنِی إِسْرائِیلَ‏ فِی الْکِتابِ‏«لَتُفْسِدُنَّ فِی الْأَرْضِ‏ مَرَّتَیْن»(إسراء/۴)‏ قَالَ قَتْلُ عَلِیِّ بْنِ أَبِی طَالِبٍ (علیه السلام) وَ طَعْنُ الْحَسَنِ (علیه السلام) « وَ لَتَعْلُنَّ عُلُوًّا کَبِیراً» (إسراء/۴) قَالَ قَتْلُ الْحُسَیْنِ (علیه السلام) «فَإِذا جاءَ وَعْدُ أُولاهُما» (إسراء/۵) فَإِذَا جَاءَ نَصْرُ دَمِ‏ الْحُسَیْنِ‏ (علیه السلام) «بَعَثْنا عَلَیْکُمْ عِباداً لَنا أُولِی بَأْسٍ شَدِیدٍ فَجاسُوا خِلالَ الدِّیار» (إسراء/۵) قَوْمٌ یَبْعَثُهُمُ اللَّهُ قَبْلَ خُرُوجِ الْقَائِمِ (عجل الله تعالی فرجه الشریف) فَلَا یَدَعُونَ وَتْراً لآِلِ مُحَمَّدٍ إِلَّا قَتَلُوهُ‏ «وَ کانَ وَعْداًمَفْعُولًا» (إسراء/۵) خُرُوجُ الْقَائِمِ (عجل الله تعالی فرجه الشریف) «ثُمَّ رَدَدْنا لَکُمُ الْکَرَّهَ عَلَیْهِمْ‏»(إسراء/۶) خُرُوجُ الْحُسَیْنِ (علیه السلام) فِی سَبْعِینَ مِنْ أَصْحَابِهِ. (۷)

در تفسیر آیات پنجم و ششم سوره إسراء امام صادق (علیه السلام) می فرمایند: خداوند متعال در قرآن کریم می ‌فرماید: ما به بنی اسرائیل در کتاب آسمانی اعلام کردیم که دوبار در زمین فساد خواهید کرد، این دو فساد کشتن علی بن ابی طالب (علیه السلام) و کشتن و نیزه باران کردن پیکر حسن، (علیه السلام) می باشد و خداوند می‌فرماید: و سرکشی بزرگی خواهید نمود و آن قتل حسین (علیه السلام) است و خداوند تعالی می‌فرماید: هنگامی که نخستین وعده فرا رسد، امام می‌فرماید: و آن وعده آمدن یاری دهنده خون حسین (عجل الله تعالی فرجه الشریف) است (و این همان وعده آمدن خونخواه اباعبدالله (علیه السلام) است) و حق تعالی می فرماید: گروهی از بندگان پیکار جوی خود را بر ضد شما برمی‌ انگیزیم تا (شما را سخت در هم کوبند) درون خانه ها را جستجو کنند، ایشان می‌فرماید: و خداوند قومی را بر می ‌انگیزاند قبل از خروج قائم (عجل الله تعالی فرجه الشریف) که هیچ خونی از اهل بیت ریخته نشده مگر این که تقاص آن را گرفته و جبران نمایند «وَ کانَ وَعْداًمَفْعُولًا: و وعده قطعی پروردگار» همان قیام امام زمان (عجل الله تعالی فرجه الشریف) است، خداوند متعال می‌فرماید: سپس شما را بار دیگر بر آنها چیره می‌کنیم، حضرت می‌فرماید: و این اشاره به رجعت حسین (علیه السلام) است به همراه هفتاد نفر از اصحابش.(۸)

در تفسیر آیه ۳۹ سوره مبارکه حج حدیثی از حضرت امام صادق (علیه السّلام) نقل شده است:

أُذِنَ لِلَّذِینَ یُقاتَلُونَ بِأَنَّهُمْ ظُلِمُوا وَ إِنَّ اللَّهَ عَلى‏ نَصْرِهِمْ لَقَدِیرٌ الَّذِینَ أُخْرِجُوا مِنْ دِیارِهِمْ بِغَیْرِ حَقٍّ إِلَّا أَنْ یَقُولُوا رَبُّنَا اللَّهُ (سوره مبارکه حج، آیات ۴۰ – ۳۹)

عن الصادق (علیه السّلام): انّ العامه یقولون: نزلت فی رسول اللّه (صلّى اللّه علیه و اله و سلم) لمّا أخرجته قریش من مکّه و إنّما هو القائم إذا خرج یطلب دم‏ الحسین‏ و هو یقول نحن أولیاء الدم و طلّاب الدیه. (۹)

امام صادق (علیه السلام) می‌فرمایند: اهل سنت می‌گویند این آیه درباره پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله) نازل شده است زمانی که قریش آن حضرت را از مکه بیرون کردند در حالی که این آیه فقط درباره قائم (عجل الله تعالی فرجه الشریف) است. زمانی که خروج کند در حال ‌که طالب خون حسین (علیه السلام) است و می‌گوید: ما صاحبان خون و خونخواهی کنندگان خون بر زمین مانده هستیم.

در تمامی این روایات بلافاصله بعد از خروج، انتقام حضرت حجه (عجل الله) از قاتلین جد بزرگوارشان مورد تاکید است، گویی که هدف از خروج همان خونخواهی است و به تعبیری می توان گفت ظلمی که امروز بر جامعه بشری می‌رود در امتداد همان ظلم بزرگ یعنی ظلم به آل الله است.

پی نوشتها

(۱) مجمع البحرین، جلد ‏۳، صفحه ۲۳۵ – ۲۳۴/ (ثأر) :القتیل‏ ثَأْراً و ثُؤْرَهً أی قتلت قاتله. و قولهم «یا ثَارَاتِ‏ فلان» أی قتله فلان. و الثَّائِرُ: الذی لا یبقى على شی‏ء حتى یدرک ثاره.. باب ما أوله الثاء فی «ى، بس» و الوافی: «بثأر» و الثَّأْر: الطلب بالدم، و الدم نفسه و قاتل حمیمک. «الثائر»: الطالب و المطلوب و الذی لا یبقى على شی‏ء حتّى یُدرِک ثَأْرَه. راجع: الصحاح، جلد ۲، صفحه ۶۰۳- لسان العرب، جلد ۴، صفحه ۹۷ (ثأر)

 (۲) علل الشرائع، جلد ‏۲، صفحه ۳۸۹ / ۱۲۵ باب العله التی من أجلها لا توفق العامه لفطر و لا أضحى حدیث اول با سند کامل؛ بحار الأنوار الجامعه لدرر أخبار الأئمه الأطهار، جلد ‏۴۵، صفحه ۲۱۷ –  الکافی، جلد ‏۷، صفحه ۶۵۴

 این حدیث با سند دیگری نیز در بحار الانوار ذکر شده است: مَجَالِسُ الصَّدُوقِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ الْوَلِیدِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مَتِّیلٍ عَنْ یَعْقُوبَ بْنِ یَزِیدَ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ فَضَّالٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سُلَیْمَانَ الدَّیْلَمِیِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ لَطِیفٍ عَنِ الصَّادِقِ (ع) بحار الأنوار الجامعه لدرر أخبار الأئمه الأطهار، جلد ‏۸۸ ، صفحه ۱۳۴ باب ۵ – أمالی الصدوق، صفحه ۱۶۸

(۳) علل الشرایع، جلد ۲، صفحه ۲۶۱ – ۲۶۰

(۴) مجمع البحرین، جلد‏۳، صفحه ۲۳۴

(۵) بحار الأنوار الجامعه لدرر أخبار الأئمه الأطهار، جلد۹۹، صفحه ۸۶

(۶) بحار الأنوار الجامعه لدرر أخبار الأئمه الأطهار، جلد‏۵۲، صفحه۲۳۶

(۷) الکافی، جلد‏۸ ، صفحه۲۰۶

(۸)تفسیر صافی، جلد۴، صفحه۱۶۸ به نقل از تفسیر عیاشی، جلد۲، صفحه ۲۸۲

(۹) تفسیر صافی، جلد۴، صفحه ۵۱۷ به نقل از تفسیر قمی، جلد ۲، صفحه ۸۴

منابع

– بحار الأنوارالجامعه لدرر أخبار الأئمه الأطهار، محمد باقر بن محمد تقى مجلسى، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، چاپ: دوم، ۱۴۰۳ ق.

– الصافی فی تفسیر القرآن، ملا محمد محسن فیض کاشانی، ترجمه عقیقی بخشایشی و جمعی از فضلاء، دارالکتب الاسلامیه، چاپ پنجم تابستان ۱۳۸۷ش.

– علل الشرائع، محمد بن على ابن بابویه، ترجمه ذهنى تهرانى، ۲جلد، قم، مؤمنین، چاپ اول، ۱۳۸۰ش.

– علل الشرائع‏، محمد بن على‏ابن بابویه، قم‏، داورى‏، ۱۳۸۵ ش.

– الکافی، محمد بن یعقوب بن اسحاق کلینى، تهران، دار الکتب الإسلامیه، چاپ: چهارم، ۱۴۰۷ ق.

– لسان العرب‏، محمد بن مکرم‏ ابن منظور، محقق و مصحح: جمال الدین میر دامادى، بیروت، ‏ دار الفکر للطباعه و النشر و التوزیع- دار صادر،۱۴۱۴ ق‏.

– مجمع البحرین‏، فخر الدین بن محمد طریحی، محقق و مصحح: احمد حسینى اشکورى، تهران، مرتضوى‏، ۱۳۷۵ ش‏.

نویسنده: فاطمه شریفیان مهر

برچسب ها

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بستن