اهل‌بیت (ع)شناخت اهل بیت و اصحاب (ع)

همراهان حضرت امام حسین(علیه السّلام) از مدینه به سوی سرزمین بلا دشت نینوا

همراهان حضرت امام حسین(علیه السّلام) از مدینه به سوی سرزمین بلا دشت نینوا

گزارشی از افرادی که با حضرت امام حسین(علیه السّلام) از مدینه به سوی مکه و سپس به سوی سرزمین بلا، دشت نینوا، حرکت کردند در کتاب معالی السبطین آمده است به دلیل این که نسب و نام و نشان این افراد ذکر می شود و می تواند در مطالعات مقتل پژوهی مورد استفاده قرار گیرد در این مجال ابتدا متن عربی و سپس ترجمه فارسی آن را ذکر می نماییم. البته به جز این اشخاص، افراد دیگری نیز در مکه یا در بین راه عزیمت به عراق به کاروان حضرت سیدالشهدا(علیه السّلام) نیز اضافه شده اند که خارج از این بحث است:

به همراه حضرت امام حسین(علیه السّلام) از مدینه به سوی کربلا دوازده خواهرش عازم شدند که از آنها می توان به افراد زیر اشاره کرد: زینب کبری دختر حضرت علی بن ابوطالب(علیه السّلام) دختر فاطمه دختر رسول الله(صلی الله علیه و آله و سلم)، ملقب به عقیله. و از افرادی که با حضرت امام حسین(علیه السّلام) از مدینه راهی شدند زینب صغری دختر امیرالمومنین(علیه السّلام) و حضرت فاطمه (علیها السّلام) کنیه ایشان ام کلثوم (علیه السّلام) بود و همچنین از ایشان، خدیجه که مادرش کنیز بود و او همسر عبدالرحمان بن عقیل بن ابوطالب بود و از او سعد و عقیل زاده شد. طبق آنچه طبرسی در اعلام الوری و شیخ حسن سلیمان بن محمد بن حسن شویکی در مقتلش از جزء دهم کتاب المنن برای عبدالوهاب شعرانی نقل می کند: و عبدالرحمان بن عقیل بن ابوطالب با حضرت امام حسین(علیه السّلام) در طف کشته شد و پسرانش سعد و عقیل بودند که با او بودند و از شدت عطش و از هراس کشته شدند هنگامی که قوم برای غارت و چپاولگری به خیمه ها هجوم آوردند و مادر آن دو خدیجه دختر علی بن ابیطالب (علیهما السّلام) بود که در کوفه وفات یافت.

از ایشان رقیه کبری، همسر مسلم بن عقیل بود و از او عبدالله بن مسلم و محمد بن مسلم به دنیا آمد و هر دو در روز عاشورا با حضرت امام حسین(علیه السّلام) شهید شدند و عاتکه که هفت ساله بود و در روز عاشورا بعد از شهادت حضرت امام حسین (علیه السّلام) هنگامی که قوم برای غارت و چپاولگری به خیمه ها هجوم آوردند، زیر دست و پای دشمنان افتاد، بر طبق آنچه از شیخ حسن بن سلیمان شویکی در مقتلش روایت شده است و مادرش یعنی رقیه، صهبای ثعلبیه، کنیه او ام حبیب بود، از اسیران عین التمر که حضرت امیرالمومنین(علیه السّلام) از خالد بن ولید به چهل دینار خریده بود و از او رقیه کبری زاده شد و عُمر که لقبش أطرَف و با رقیه دوقلو بود.

و از ایشان امّ هانی بود که مادرش کنیز بود و همسر عبد اللّه أکبر بن عقیل بن أبی طالب (علیه السّلام) بود. از او محمّد أوسط [بن عبد اللّه‏] بن عقیل به دنیا آمد.

و از ایشان زینب صغری بود که مادرش کنیز بود و همسر محمّد بن عقیل ابن أبی طالب بود و از او عبد الله زاده شد و نسلش از اوست.

و از ایشان رمله کبری بود که مادرش ام مسعود دختر عروه ثقفی بود و همسر عبدالرحمان اوسط بن عقیل بن ابی طالب بود و دخترش ام عقیل بود.

و از ایشان رقیّه صغری بود که مادرش ام ولد بود و همسر صلت بن عبدالله بن نوفل بن حارث بن عبدالمطلب بود که نسلی از او نماند و فرزندی نداشت.

و از ایشان فاطمه بود که مادرش کنیز بود و همسر أبوسعید بن عقیل بن أبی طالب الاحول بود و فرزندانش حمیده و محمد بن ابوسعید بودند. محمد هفت ساله بود هنگامی که حضرت امام حسین(علیه السّلام) به زمین افتادند و بانوان و کودکان به استغاثه فریاد برآوردند، محمد سراسیمه و وحشت زده به سمت درب خیمه آمد و عمود خیمه را گرفت و مادرش ایستاده بود و به او می نگریست طفل شروع کرد به چپ و راست دویدن و گوش آویزهایش بالا و پایین می شد و می لرزید و لقیط بن ایاس جهنی یا هانی بن ثبیت حضرمی با پرتاب تیری به پشتش او را به شهادت رساندند.

از آنان خدیجه صغری بود که مادرش کنیز و همسر عبدالله اوسط بن عقیل بن ابوطالب بود و نسلی از او نماند و فرزندی نداشت. و از آنان ام سلمه بود و دخترش میمونه بود و مادرش کنیز بود. و علمای نَسَب شناس و سیره نویسان جمانه را به نامبردگان اضافه نموده ‌اند که کنیه او ام جعفر و مادرش کنیز بود. آنان سیزده نفر و از خواهران حضرت امام حسین(علیه السّلام) بودند که از مدینه با ایشان به کربلا رفتند.

با حضرت امام حسین(علیه السّلام) هشت تن از زنان امیرالمؤمنین (علیه السلام) همراه شدند: صهبای ثعلبیه با دخترش رقیه کبری که همسرِ مسلم بن عقیل بود و عاتکه دختر رقیه کبری نیز همراهشان بود و دو فرزند مسلم، محمد و عبدالله نیز بودند که عاشورا شهید شدند.

همچنین از همسران امیرالمؤمنین(علیه السّلام) ام مسعود (دختر عروه ثقفی) و دخترش نیز بودند. همچنین  لیلی دختر مسعود دارمی با دو پسرش ابوبکر که نامش عبدالله بود و محمد اصغر.

و از همسران امیرالمؤمنین(علیه السّلام) ام زینب صغری با دخترش زینب به کربلا رفت و ام خدیجه بود که با دخترش خدیجه به کربلا رفت و همچنین از ایشان ام رقیه صغری بود که با دخترش رقیه به کربلا رفت و از ایشان ام فاطمه بود که با دخترش فاطمه به کربلا رفت و از همسران دیگر امیرالمؤمنین(علیه السّلام)  امامه دختر ابو العاص عبشمیّه بود.

این هشت همسر حضرت علی بن ابیطالب(علیه السّلام) از مدینه با دخترانشان خارج شدند و به کربلا رفتند.

از افراد دیگری که از مدینه خارج شدند: ام کلثوم صغری دختر زینب کبری بود که همسرش قاسم بن محمد بن جعفر بن ابوطالب بود به کربلا رفت و از مدینه عمه اش با او حرکت نمود اسمش جُمانه دختر ابوطالب بود و او مادر عبیدالله بن ابوسفیان بن حارث بن عبدالمطلب بود با أبوسفیان بن الحارث ازدواج کرد صاحب فرزندی به نام عبدالله شدند و او خواهر ام هانی دختر ابوطالب بود. عبدالله با دایی خود علیّ بن أبی طالب در جنگ صفّین شرکت داشت و آنقدر جنگید تا کشته شد طبق آنچه نصر بن مزاحم منقریّ کوفیّ در کتابش نقل نموده است. و مادرش با حضرت امام حسین(علیه السّلام) به کربلا آمد.

و از کنیزان به همراه حضرت امام حسین(علیه السّلام) نه کنیز خارج شدند؛ چهار کنیز متعلق به خواهرش زینب دختر حضرت علی بن ابی طالب و فاطمه (علیهم السّلام) و یک کنیز برای خودِ امام و چهار کنیز برای همسران امام حسین(علیه السّلام) بودند. اما همه آنان در خدمت حضرت زینب (علیها السّلام) بودند.

و از کنیزان فضه نوبیه بود که طبق نقل عسقلانی در الاصابه در باب بانوان، می نویسد: فضه نوبیه کنیز حضرت فاطمه زهرا دختر رسول الله (صلی الله علیه و آله) بود. ابوموسی در الذیل و ثعلبی در تفسیر سوره «هل اتی» از عبدالوهاب خوارزمی نقل کرده اند؛ ابن عباس از پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) نقل می کند: آیه «یُوفُونَ بِالنَّذْرِ» گفت حسن و حسین(علیهما السّلام) مریض شدند، پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) و مردم عرب به ملاقات آنان رفتند و به پدر حسن و حسین(علیهما السّلام) گفتند: برای سلامتی آنان نذری کنید. حضرت امیرالمومنین(علیه السّلام) فرمودند: اگر خوب شدند سه روز به جهت شکر گزاری روزه می ‌گیرم و حضرت فاطمه (علیه السّلام) چنین فرمودند و کنیزشان که فضه نوبیه نامیده می شد چنین گفت، سپس حدیث طولانی ای ذکر می کند.

هنگامی که فاطمه (علیها السّلام) شهید شدند، فضه به دخترش زینب پیوست و در خانه او خدمت می کرد و گاهی اوقات در خانه حضرت امام حسن(علیه السّلام) بود و گاهی در خانه حضرت امام حسین(علیه السّلام). پس هنگامی که حضرت زینب، عقیله قریش، با برادرش حضرت امام حسین(علیه السّلام) از مدینه به سوی عراق عزیمت کردند، فضه با حضرت زینب(علیها السّلام) حرکت نمود و تا کربلا رفت.

و از ایشان قفیزه بود که به او ملیکه دختر علقمه بن عبدالله بن ابوقیس گفته می شود. بر طبق آنچه ابوعلی غسّانی درباره این بحث فراگرفته بود روایت کرده است: او را در سرزمین حبشه به جعفر بن ابیطالب هنگامی که با مؤمنین به آنجا مهاجرت کرده بود هدیه دادند.

قیمت او چهار هزار درهم بود و اسمش قفیزه. هنگامی که برگشت مدینه او را به حضرت علی (علیه السّلام) هدیه داد تا به او خدمت کند. و او کنیز خانه حضرت علی(علیه السّلام) بود و به حضرت فاطمه و فرزندانش(علیهم السّلام) خدمت می کرد تا زمانی که حضرت فاطمه(علیها السّلام) به شهادت رسید، سپس به دخترش حضرت زینب کبری (علیها السّلام) پیوست و به حضرت در خانه اش خدمت می نمود تا اینکه حضرت زینب(علیها السّلام) با برادرش حضرت امام حسین(علیه السّلام) از مدینه به عراق عزیمت کرد و این کنیز با او حرکت نمود و به کربلا رفت.

و از ایشان روضه بود. او کنیزی در خدمت رسول خدا (صلی الله علیه و آله) بود تا زمانی که پیامبراکرم (صلی الله علیه و آله) از دنیا رفتند سپس به حضرت فاطمه(علیها السّلام) پیوست و به حضرت فاطمه(علیها السّلام) خدمت کرد تا ایشان به شهادت رسیدند بعد از ایشان به حضرت بن علی بن ابی طالب(علیه السّلام) پیوست و در خانه حضرت علی (علیه السّلام) بود و به اولادش خدمت می کرد تا اینکه حضرت امیرالمومنین(علیه السّلام) دخترش زینب را به ازدواج عبدالله بن جعفر در آورد و او در خانه عبدالله بود و به زینب و فرزندانش خدمت می کرد تا اینکه حضرت امام حسین (علیه السّلام) از مدینه عازم عراق شد و خواهرش با او همراه شد و این کنیز نیز با آنها به کربلا رفت.

و از ایشان ام رافع بود. همسرش ابو رافع قطبی و نامش هرمز بود. بر طبق آنچه ذهبی در کتاب «تجرید الاسماء و الکنی» نقل می کند او غلام رسول خدا (صلی الله علیه و آله) بود و اسم ام رافع سلمه بود و به اسم و کنیه اش مشهور است. گفته اند: او کنیز صفیه دختر عبدالمطلب بود بر طبق گزارش عسقلانی در «الاصابه» و همچنین گفته شده است که کنیز پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) بوده است و در خانه پیامبر (صلی الله علیه و آله) خدمت می نموده است تا اینکه حضرت دارفانی را وداع گفتند و سپس به حضرت فاطمه(علیها السّلام) پیوست و در خانه او بود تا اینکه حضرت فاطمه(علیها السّلام) به شهادت رسید و پس از آن در خانه حضرت امیرالمومنین(علیه السّلام) بود تا اینکه ایشان را به شهادت رساندند سپس به پسرش حضرت امام حسن(علیه السّلام) پیوست و پس از او به خواهرش حضرت زینب (علیها السّلام) پیوست و در خانه ایشان بود تا اینکه حضرت زینب (علیها السّلام) با برادرش حضرت امام حسین(علیه السّلام) از مدینه عزیمت نمودند و این کنیز هم با آنها حرکت نمود تا اینکه به کربلا رسیدند.

و از ایشان میمونه، ام عبدالله بن یقطر بود و او دایه حسین(علیه السّلام) در خانه حضرت امیرالمومنین (علیه السّلام) بود تا اینکه حضرت فاطمه به شهادت رسیدند و سپس به حضرت امام حسین(علیه السّلام) پیوست و در خانه آن حضرت خدمت می کرد تا اینکه با حضرت امام حسین(علیه السّلام) از مدینه به سوی عراق عزیمت نمود و او با پسرش عبدالله بن یقطر خارج شدند.

سپس حضرت امام حسین(علیه السّلام) عبدالله را بعد خروج از مکه به سوی مسلم بن عقیل فرستاد تا برود جواب نامه مسلم به حضرت امام حسین(علیه السّلام) را بیاورد. مسلم نوشته بود که امام بیاید و از تجمع مردم کوفه و بیعت به او خبر داد. اما حصین بن نمیر در بین راه او را دستگیر کرد و تحویل ابن زیاد داد. ابن زیاد از او سؤالاتی کرد تا بداند کیست؟ او پاسخ روشنی نداد، لذا دستور به قتل او داد و مادرش میمونه همراه کاروان حضرت امام حسین(علیه السّلام) بود تا به کربلا رسیدند.

و اما چهار کنیز همسران حضرت امام حسین(علیه السّلام) ؛

از آنان کنیز حضرت امام حسین(علیه السّلام) فاکهه بود که در خانه رباب دختر امروالقیس همسر حضرت امام حسین(علیه السّلام) خدمت می کرد. با عبد اللّه بن اریقط الدئلی اللّیثی ازدواج کرد و از او قارب به دنیا آمد و او غلام حضرت امام حسین(علیه السّلام) بود که ذکرش در زیارت ناحیه مقدسه آمده است: «السّلام على قارب مولى الحسین(علیه السّلام)» این کنیز با فرزندش خارج شدند تا به کربلا رسیدند.

و از ایشان حسنیّه بود بر طبق آنچه صاحب ضیاء العالمین از کتاب ربیع الابرار زمخشری نقل نموده است: حسنیّه کنیز حضرت امام حسین(علیه السّلام) بود. از نوفل بن الحارث بن عبدالمطّلب خریده بود و با سهم ازدواج نمود و از او منجح به دنیا آمد و او غلام حضرت امام حسین(علیه السّلام) بود و از او در ناحیه مقدسه یاد شده است: «السّلام على منجح مولى الحسین» و حسنیّه در خانه حضرت امام زین العابدین(علیه السّلام) خدمت می کرد تا اینکه حضرت امام حسین(علیه السّلام) از مدینه به سوی عراق عزیمت کرد این کنیز و پسرش منجح حضرت را همراهی نمودند تا به کربلا رسیدند.

و از آنان کبشه کنیز حضرت امام حسین(علیه السّلام) بود که به هزار درهم خریده بود و در خانه ام اسحاق دختر طلحه بن عبیدالله تیمیه همسر امام حسین(علیه السّلام) خدمت می کرد و با ابو رزین ازدواج کرد و از او سلیمان متولد شد. و او غلام حضرت امام حسین(علیه السّلام) بود و همچنین نام او در زیارت ناحیه مقدسه آمده است: «السّلام على سلیمان مولى الحسین» و سلیمان آن شخصی است که حضرت امام حسین(علیه السّلام) توسط او به پنج نفر از روسا و اشراف بصره نامه ارسال نمود در هنگامی که در مکه حضور داشت طبق آنچه کتب مقاتل و سیره نقل نموده اند حضرت امام حسین(علیه السّلام) برای هریک از اشراف نامه ای نوشت و هرکدام نامه حضرت را خواندند پنهان نمودند مگر منذر بن جارود که ترسید دسیسه ای از جانب عبیدالله بن زیاد لعنه الله باشد و نامه را گرفت و رسول را دستگیر کرد و پیش عبیدالله برد پس هنگامی که نامه را عبیدالله خواند رسول را پیش او بردند و دستور داد سرش را بزنند و مادرش کبشه همراه حضرت امام حسین(علیه السّلام) به کربلا رفت.

و از ایشان ملیکه همسر عقبه بن سمعان بود که در خانه حضرت امام حسن(علیه السّلام) خدمت می کرد و بعد از شهادت حضرت امام حسن(علیه السّلام) به حضرت امام حسین(علیه السّلام) پیوست و در خانه ایشان بود و گاهی در خانه عبدالله بن جعفر بود و او با همسرش عقبه بود. زیرا عقبه غلام زرخرید رباب دختر امرو القیس همسر حضرت امام حسین(علیه السّلام) بود و هنگامی که حضرت امام حسین(علیه السّلام) از مدینه به عراق عزیمت نمود ملیکه با همسرش عقبه همراه حضرت امام حسین(علیه السّلام) حرکت نمودند و تا به کربلا رفتند. هنگامی که حضرت امام حسین(علیه السّلام) شهید شدند و اصحابش را شهید نمودند و باقی را اسیر نمودند عمر بن سعد لعنه اللّه، عقبه ابن سمعان را گرفت و به او گفت تو کیستی؟ گفت: بنده زرخریدم پس او را آزاد نمود و او نجات یافت.

اینان نُه کنیزی بودند که با حضرت امام حسین(علیه السّلام) حرکت نمودند تا به کربلا رفتند.

و از برده ها و غلامانی که با حضرت امام حسین(علیه السّلام) از مدینه به سوی مکه و سپس عراق حرکت نمودند هجده نفر از ایشان با حضرت امام حسین(علیه السّلام) شهید شدند و دو نفر از ایشان نجات یافتند و اما کسانی که با حضرت به شهادت رسیدند:

سلیمان بن أبو رزین غلام حضرت امام حسین(علیه السّلام) در بصره به شهادت رسید و او فرستاده حضرت(علیه السّلام) بود به سران و اشراف بود و او را عبید اللّه بن زیاد به شهادت رساند.

و از ایشان قارب بن عبد اللّه الدّئلی اللّیثی و منجح بن سهم از غلامان حضرت حسین بن علیّ (علیه السّلام) بودند.

و از ایشان سعد بن حارث خزاعی غلام حضرت امیرالمومنین علیّ بن أبی طالب (علیه السّلام) بود او از کارگزاران حضرت برای اخذ زکات بود.

و از ایشان نصر بن أبو نیزر غلام حضرت امیرالمومنین (علیه السّلام) بود که از فرزندان پادشاهان عجم بود و در سنِ کم به اسلام راغب شد.

و از ایشان حارث بن نبهان غلام حمزه بن عبد المطّلب بود.

و از ایشان جون بن حوی نّوبی مولى أبوذر غفاری، جون غلامی سیاه برای فضل بن العبّاس بن عبد المطّلب بود حضرت امیرالمومنین (علیه السّلام) او را به صد و پنجاه دینار خرید و به ابوذر غفاری برای خدمت به او هدیه کرد او غلام ابوذر غفاری بود تا زمانی که عثمان بن عفان ابوذر را از مدینه به ربذه تبعید کرد و هنگامی که ابوذر از مدینه رفت غلامش نیز با او رفت و در ربذه نزد ابوذر بود تا هنگامی که ابوذر(رضوان الله علیه) در سال ۳۲ هجری از دنیا رفت.

ابن اثیر در الکامل آورده است در سال ۳۱ هجری از دنیا رفته است. سپس آن غلام به مدینه بازگشت و به حضرت امیرالمومنین (علیه السّلام) پیوست و پس از ایشان به پسرش حضرت امام حسن(علیه السّلام) پیوست و پس از ایشان به حضرت امام حسین(علیه السّلام) و در خانه حضرت امام علی بن حسین زین العابدین (علیه السّلام) بود تا اینکه حضرت امام حسین(علیه السّلام) از مدینه به عراق عزیمت کرد و این غلام با او به کربلا رفت و شهید شد چنانکه ذکر کردیم و در هنگام شهادت نود و هفت سال داشت.

و از ایشان اسلم بن عمرو بود ابوعبدالله محمد بن یوسف بن محمد قرشی کنجی شافعی در کتاب «الطّالب فی مناقب علیّ بن أبی طالب» و چندین نفر از سیره نویسان و تاریخ نویسان و حافظ أبونعیم در حلیه الأولیاء گفته اند: اسلم از غلامان حضرت امام حسین(علیه السّلام) بود و مشهور است که حضرت امام حسین(علیه السّلام) بعد از وفات برادرش حضرت امام حسن(علیه السّلام) خریدند و او را به پسرش حضرت علی بن حسین (علیه السّلام) بخشیدند و پدر اسلم عمرو از تبار ترک بود و پسرش اسلم بود و برخی امور امام (علیه السّلام) را کتابت می کرد در هنگامی که حضرت امام حسین(علیه السّلام) از مدینه به مکه عزیمت نمودند اسلم همراه او بود تا اینکه به کربلا رسیدند و به شهادت رسید.

این افراد همگی با حضرت امام حسین(علیه السّلام) در روز عاشورا به شهادت رسیدند مگر سلیمان بن ابورزین که در بصره همانگونه که نقل شد به شهادت رسید. و اما آن دو نفری که از غلامان حضرت به شهادت نرسیدند و طبق نقل طبری در کتابش عقبه بن سمعان غلام رباب بنت امرؤ القیس و طبق نقل صدوق در الاکمال على بن عثمان بن خطاب حضرمی مغربیّ از غلامان حضرت امیر المؤمنین(علیه السّلام) بود.

این ده نفر از غلامان و بندگانی هستند که از مدینه با حضرت امام حسین(علیه السّلام) عزیمت کردند و به کربلا رفتند.

و با حضرت امام حسین(علیه السّلام) نه نفر از برادران بزرگوارش از مدینه به عراق عزیمت نمودند: عباس بن علی بن ابی طالب، عثمان بن علی بن ابی طالب، جعفر بن علی بن ابی طالب، عبدالله بن علی بن ابی طالب بودند. مادرشان ام النبین فاطمه دختر حزام بن خالد ابن ربیعه بن عامر معروف به وحید بن کلاب بن عامر بن ربیعه بن عامر بن صعصعه بود. از برادران دیگر حضرت، محمد اصغر بن علی بن ابوطالب و برادرش ابوبکر بن علی بن ابوطالب در کربلا حاضر بودند و مادرشان لیلى بنت مسعود الدّارمیّه که او نیز با دو پسرش در کربلا حاضر بود.

و برادر دیگر حضرت عمر بن علی ملقب‏ به «أطرف» مادرش صّهباء ثّعلبیّه کنیه اش أمّ حبیب بود که با پسرش در کربلا حاضر بود.

برادر دیگر حضرت، عون بن علیّ بن أبوطالب بود که مادرش أسماء بنت عمیس خثعمیّه بود هنگامی که امام به سوی کربلا رفت مادرش در مدینه ماند و برادر دیگر حضرت محمّد أوسط بن علیّ بن أبی طالب مادرش أمامه دختر أبو عاص عبشمیّه بود و با فرزندش از مدینه خارج شد.

این نه برادر حضرت امام حسین(علیه السّلام) بودند که همگی در روز عاشورا با ایشان به شهادت رسیدند و سه نفر از مادرانشان نیز در کربلا حضور داشتند.

و با حضرت امام حسین(علیه السّلام) پنج پسرعمویش از فرزندان جعفر بن ابی طالب از مدینه به عراق عزیمت نمودند:

عون اکبر بن عبد اللّه بن جعفر بن أبوطالب که مادرش حضرت زینب کبرى دختر علی بن أبوطالب و دختر فاطمه بنت رسول اللّه (صلّى اللّه علیه و آله) با حضرت امام حسین (علیه السّلام) بود و محمّد بن عبد اللّه بن جعفر بن أبوطالب (رضوان الله علیه) که درباره نسب او اقوال مختلفی نقل شده است گفته اند: مادرش حضرت عقیله زینب(علیها السّلام) است و گفته شده است مادر او و برادرش عبید اللّه بن عبد اللّه بن جعفر بن أبوطالب مادر این دو خوصاء بنت حفصه بن بکر بن وائل بوده است و با دو پسرش به سوی عراق عزیمت نمود. و الله العالم.

عون بن جعفر بن أبوطالب مادرش أسماء بنت عمیس  بود که حضرت امام حسین(علیه السّلام) أسماء را در مدینه نزد فاطمه صغری گذاشت هنگامی که به سوی عراق عزیمت کرد. و قاسم بن محمّد بن جعفر بن أبوطالب که مادرش کنیز بود. با پسرش به کربلا رفت.

این پنج نفر از اولاد جعفر بن ابیطالب بودند که همگی در روز عاشورا با حضرت امام حسین(علیه السّلام) به شهادت رسیدند و با آنان سه تن از مادرانشان نیز در کربلا حضور داشتند.

حضرت امام حسین(علیه السّلام) را دوازده نفر از فرزندان عمویشان عقیل بن ابوطالب همراهی نمودند:

جعفر بن عقیل بن أبوطالب و مادرش ام الثّغر و گفته شده است أمّ الخوصاء عامریّه، همراه فرزندش به کربلا عزیمت کرد. و عبد الرّحمان بن عقیل بن أبی طالب و مادرش کنیز بود که با فرزندش به کربلا عزیمت کرد. عبد اللّه بن مسلم بن عقیل و برادرش محمّد بن مسلم بن عقیل به همراه حضرت بودند و مادرشان رقیّه دختر حضرت علی بن أبی طالب(علیه السّلام)  بود که با فرزندانش از مدینه به کربلا عزیمت کرد. و محمّد بن أبو سعید بن عقیل الأحول، مادرش کنیز بود که همراه او به کربلا رفت.

و عبد اللّه الأصغر بن عقیل بن أبوطالب مادرش کنیز بود و موسى بن عقیل بن أبوطالب و مادرش ام البنین دختر أبوبکر بن کلاب العامریّه بود که با پسرش به کربلا رفته بود.

و احمد بن عقیل بن أبوطالب، مادرش کنیز بود و همراه پسرش به کربلا رفت و مسلم بن عقیل بن أبوطالب، مادرش کنیز بود و دو پسر دیگر محمّد اصغر بن مسلم بن عقیل‏ یا محمّد بن عقیل و برادرش إبراهیم بن مسلم بن عقیل یا إبراهیم بن محمّد بن عقیل در مورد این دو در روایات مختلف اختلاف وجود دارد.

این دوازده نفر از فرزندان عقیل بن ابوطالب بودند که نه نفر از ایشان در روز عاشورا با حضرت امام حسین(علیه السّلام) به شهادت رسیدند و شش نفر از مادرانشان هم در کربلا حضور داشتند و مسلم بن عقیل در کوفه به شهادت رسید.

و دو پسر دیگر که بعد از شهادت حضرت امام حسین(علیه السّلام) به اسارت گرفته شدند و در پشت کوفه به شهادت رسیدند.

از مدینه با حضرت امام حسین(علیه السّلام) پنج نفر از همسران حضرت امام حسن (علیه السّلام) حرکت نمودند. و شانزده نفر از فرزندان دختر و پسر حضرت امام حسن (علیه السّلام) در روز عاشورا با حضرت امام حسین (علیه السّلام) به شهادت رسیدند یا اینکه هنگام هجوم به خیمه و غارت به زیر دست و پا افتادند و کشته شدند یا اینکه اسیر شدند و با خاندان عصمت به شام رفتند:

حسن بن حسن مثنی مادرش خوله دختر منصور فرازیه بود که وقتی امام به سمت کربلا حرکت کرد، مادرش در مدینه ماند. و عمرو بن حسن و دو برادرش قاسم و عبد اللّه پسران حضرت امام حسن (علیه السّلام) مادرشان کنیز بود و رمله نام داشت و با ایشان به مدینه آمد. و احمد بن حسن که طبق نقل مجلسی در بحار شانزده سال داشت و دو خواهرش أمّ الحسن و أمّ الحسین که در هنگام حمله به خیمه پس از شهادت حضرت امام حسین(علیه السّلام) به زیر دست و پا افتادند.

مادرشان ام بشر دختر مسعود انصاری بود و گفته شده خزرجی بود و با فرزندانش به کربلا رفت. ذهبی در کتاب التجرید می آورد: محمّد بن حسن بن علی و برادرش جعفر بن الحسن بن علیّ  مادرشان ام کلثوم دختر عبّاس بن عبد المطلب بود، سپس از حضرت امام حسن (علیه السّلام) جدا شد و در کوفه درگذشت.

ابوبکر بن حسن که مادرش کنیز بود و اسمش مشهور نیست مدائنی از او یاد کرده است. او با پسرش به کربلا رفت.

و حسین بن حسن ملقب به اثرم و طلحه بن حسن و خواهرشان فاطمه دختر حسن که ایشان مادر أبوجعفر محمّد بن علیّ الباقر(علیه السّلام) است. مادرشان أم إسحاق دختر طلحه بن عبید اللّه تمیمی بود که با فرزندانش به کربلا رفت.

و زید بن حسن و برادرش عبد الرّحمان بن حسن و خواهرشان ام حسین، مادرشان کنیز بود که با ایشان به کربلا رفت.

ایشان شانزده نفر بودند فرزندان حضرت امام حسن (علیه السّلام) دوازده نفر از آنان پسران حضرت بودند و چهار نفر از ایشان دختران حضرت بودند و پنج نفر از ایشان از همسران حضرت امام حسن(علیه السّلام) بودند.

این افراد همگی از اولاد حضرت ابوطالب(علیه السّلام) بودند و از ده غلام هشت نفر به شهادت رسیدند و دو نفر چنانچه که ذکر شد؛ نجات یافتند و از کنیزان نه نفر در کربلا بودند.

تمام این افراد از بانوان، مردان، اطفال دختر و پسر و غلامان و بندگان و کنیزان جمعا با طفل شیرخوار حضرت علی اصغر (علیه السّلام) صد و دوازده نفر بودند که با حضرت امام حسین(علیه السّلام) از مدینه به سوی مکه و سپس عراق عزیمت نمودند.

این افرادی که از آنان نام بردیم غیر از مردان و بانوانی هستند که حضرت امام حسین(علیه السّلام) را پس از اقامتشان در مکه مشایعت و همراهی کردند.

پانوشتها

‏(۱) و الصّحیح إنّ أبا نیزر کان ابن النّجاشیّ ملک الحبشه

(۲) الصّحیح: «منظور»

(۳) معالی السّبطین، جلد۲، ۲۳۷- ۲۲۶- به نقل از موسوعه الامام الحسین(علیه‏السلام)، جلد ‏۲، صفحه ۱۵۶- ۱۴۷

منبع

– موسوعه الامام الحسین(علیه‏السلام)، گروهى از نویسندگان، تهران، سازمان پژوهش و برنامه ریزى آموزشى، دفتر انتشارات کمک آموزشى، چاپ اول، ۱۳۷۸ش.

برچسب ها

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بستن