اهل‌بیت (ع)شناخت اهل بیت و اصحاب (ع)

ولادت حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها|دانشنامه جامع

بیستم جمادی الثانی سالروز ولادت دخت نبی مکرم اسلام، مادر امامت، همسر ولایت، بانوی آب و آینه حضرت فاطمه زهرا(س) و روز مادر است.

بیستم جمادی الثانی سالروز ولادت دخت نبی مکرم اسلام، مادر امامت، همسر ولایت، بانوی آب و آینه حضرت فاطمه زهرا(س) و روز مادر است.

تاریخ و مکان ولادت حضرت زهرا سلام الله علیها

در تاریخ تولد فاطمه علیهاالسلام در بین علماى اسلام اختلاف است. لکین در بین علماى امامیه مشهور است که آن حضرت در روز جمعه بیستم ماه جمادى الثانى سال پنجم بعثت تولد یافته است.

مکان تولد حضرت زهرا (علیهاالسلام) در شهر مکه و در خانه خدیجه اتفاق افتاد. این خانه در محله‏اى است که در گذشته به آن «زقاق العطارین» یعنى کوچه عطارها مى‏گفتند. رسول خدا (صلى اللَّه علیه و آله) تا هنگام هجرت، در آن خانه ساکن بود. خانه مبارکى که بارها در آن فرشته وحى بر پیامبر (صلى اللَّه علیه و آله) نازل گردید. این خانه بعدها به صورت مسجد درآمد.

و از آنجا که محل نزول وحى و بخشى از قرآن، زیستگاه پیامبر (صلى اللَّه علیه و آله) و مکان تولد حضرت زهرا (علیهاالسلام) بود، در نظر عموم مسلمین ارزش معنوى و قداستى خاص داشت. و از این رو بارها در طول تاریخ هم‏زمان با تعمیر و توسعه مسجد الحرام، نسبت به مرمت بناى آن اقدام کردند.

ولادت حضرت زهرا
ولادت حضرت زهرا

اسامی و القاب حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها

  • زهرا،
  • صدیقه،
  • طاهره،
  • راضیه،
  • مرضیه،
  • مبارکه،
  • بتول

و لقب های دیگر. از این جمله لقب زهرا از شهرت بیشتری برخوردار است، و گاه با نام او همراه می آید (فاطمه زهرا) و یا بصورت ترکیب عربی (فاطمه الزهرا).

برخی از القاب آن حضرت به قرار زیر است:

زهرا: از امام صادق(ع) پرسیدند چرا فاطمه را زهرا نامیدند؟ فرمود:

زیرا فاطمه چنان بود که چون در محراب می ایستاد نوری از او برای اهل آسمان درخشش می کرد همان طور که ستارگان برای اهل زمین درخشش دارند

سیده/سیده نساء العالمین: رسول خدا (ص) فرمود:

ابنتی فاطمه سیده نساء العالمین. یعنی: دخترم فاطمه بزرگ بانوی زنان جهانیان است.

همچنین منابع اهل سنت در حدیثی به نقل از عایشه آورده اند که پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله در بیماری ای که منجر به وفاتش شد، خطاب به حضرت فاطمه سلام الله علیها فرمود: «ای فاطمه! آیا خشنود نمی‌شوی که سرور زنان جهان و سرور زنان این امت و سرور زن‌های مؤمن هستی؟»

بتول:یعنی جدا و ممتاز از دیگران، یا آن که حیض نبیند.هروی در شرح الغریبین گوید:

«مریم را بتول (باکره) نامیده اند که از مردان کناره می گرفت و فاطمه را بدان علت بتول گفته اند که از نظیر و همتا برکنار است.»

حورا/حورای انسیه:انسانی زمینی که از حوریان بهشتی است.در یکی از معراج های پیامبر اکرم(ص) به آسمان، آن حضرت از میوه ها و از خرمای تازه و سیب بهشتی تناول کرد و خداوند متعال آن غذاهای بهشتی را در صلب پیامبر قرار داد و هنگامی که ایشان از معراج به زمین بازگشت با حضرت خدیجه ۳ همبستر شد و بدین ترتیب حضرت فاطمه(س) در رحم حضرت خدیجه قرار گرفت. بدین سبب حضرت فاطمه(س) «حورای انسیه » نام گرفت.

راضیه:کسی که به تقدیر و قوانین الهی خشنود بود.

زکیه:به معنی پاک و پاکدامن یا وجود پربرکت است.

صدیقه/صدیقه کبری:«صدیقه » یعنی کسی که در راستگویی کامل است. یا آن که هرگز دروغ نگفته است. یا کسی که سخن خود را با عمل خویش تصدیق می کند. 

طاهره:به معنی پاکیزه، بی عیب، پاک و معصوم.در حقیقت آیه شریفی که در پاکیزه دانستن اهل بیت نازل شده است این نام را برای حضرت زهرا(س) ثابت می کند. خدای تعالی در سوره احزاب (آیه ۳۳) می فرماید:

«انما یرید الله لیذهب عنکم الرجس اهل البیت و یطهرکم تطهیرا» یعنی خداوند چنین می خواهد که پلیدی هر آلایش را از شما خاندان نبوت ببرد و از هر عیب پاکتان گرداند.

عذرا:یعنی آن بانو پیوسته همچون دوشیزگان بود.

محدثه:یعنی آن که فرشتگان با او سخن گویند.مردی به نام اسحاق بن جعفر گوید: از امام صادق(ع) شنیدم که فرمود:

فاطمه را محدثه نامیده اند زیرا فرشتگان پیوسته بر او از آسمان فرود می آمدند و چنانکه مریم دختر عمران را ندا می کردند او را همسخن خویش قرار می دادند و به وی می گفتند:یعنی ای فاطمه، خدای تعالی تو را برگزیده و پاکت گرداند و بر همه زنان عالم برتری بخشید. ای فاطمه، پروردگارت را فرمانبردار باش و سجده کن و با رکوع کنندگان رکوع نما.

مرضیه:آن که خداوند پیوسته از او و کردارش راضی است..

مریم کبری

 

تاریخ ولادت و شهادت حضرت زهرا(س) طبق نقل علمای بزرگ

مرحوم کلینی در اصول کافی در کتاب الحجه، ج۲، ص۳۵۵ می فرماید:

«وُلِدَتْ فـَاطـِمـَهُ عَلَیْهَا وَ عَلَى بَعْلِهَا السَّلَامُ بَعْدَ مَبْعَثِ رَسُولِ اللَّهِ ص بِخَمْسِ سِنِینَ وَ تـُوُفِّیـَتْ ع وَ لَهـَا ثـَمـَانَ عـَشـْرَهَ سَنَهً وَ خَمْسَهٌ وَ سَبْعُونَ یَوْماً وَ بَقِیَتْ بَعْدَ أَبِیهَا ص خَمْسَهً وَ سَبْعِینَ یَوْماً؛ فـاطـمه علیها و على بعلهاالسلام پنج سال بعد از مبعث رسول خدا صلى للّه علیه و آله مـتـولد شـد و زمـانـى وفـات کـرد کـه ۱۸ سـال و ۷۵ روز داشت و بعد از پدرش ۷۵ روز زندگى کرد.»

 و ابن شهر آشوب در مناقب، ج۳، ص۳۵۷ می گوید:

«فاطمه – سلام الله علیها- پنج سال بعد از نبوت و سه سال پس از معراج در بیستم جمادی الآخر در مکه بدنیا آمد و هشت سال با پدرش در مکه بود،سپس به مدینه هجرت کرد و دو سال پس از هجرت در روز اول یا ششم ذی حجه با علی(علیه السلام) ازدواج نمود، و روزی که پیغمبر(صلی الله علیه و آله) از دنیا رفت، هیجده سال و هفت ماه از عمر فاطمه(سلام الله علیها) گذشته بود.»

مجلسی در بحار الانوار، ج۴۳، ص۶ و حیات القلوب، ج۲، ص۱۴۹ و فیض کاشانی در وافی، ج۱، ص۱۷۳ نوشته اند:

«فاطمه(س) پنج سال بعد از بعثت تولد یافت مدرک آن روایتی است که ابو بصیر از امام صادق ـ علیه السلام ـ روایت کرده که فرموده: مادرم فاطمه در بیستم جمادی الثانی در هنگامی که پیغمبر چهل و پنج ساله بود به دنیا آمد، هشت سال با پدرش در مکه بود و ده سال در مدینه با پدرش زندگی کرد.»

در کتاب تاریخ قم هم در مورد تاریخ ولادت و شهادت آن حضرت آمده است:

«فاطمه زهرا علیها السلام بمکّه در وجود آمده است پس از آنک جبرئیل‏ برسول علیه السلام آمد به پنج سال و مادر او خدیجه است دختر خویلد الاسدى و امیر المؤمنین على علیه السلام بمدینه او را عقد نکاح بسته است و در حباله خود آورد و در آن وقت او را نه سال بود و چون او را وفات رسید عمر او هیجده سال و هفتاد و پنج روز بوده، بعد از وفات رسول هفتاد و پنج روز در قید حیات بود و الله اعلم.»

دانستنی های ولادت حضرت زهرا سلام الله علیها

وقتی حضرت خدیجه با رسول خدا ازدواج کرد، زنان مکه او را ترک کردند. هیچ یک از زنان مکه به او سر نمی زدند و حتی به او سلام هم نمی دادند. خدیجه از تنهایی خود ناراحت شد و از این ناراحتی هراسان شده بود. او وقتی به فاطمه باردار شد، فاطمه از داخل رحم با مادرش حرف می زد و به او آرامش می داد. خدیجه این مطلب را از پیامبر (ص) پنهان کرد. روزی رسول خدا متوجه شد و به خدیجه فرمود: جبرئیل به من گفته، آنچه در رحم داری دختر است و فرزندانش هم پاک و پاکدامنند.

 مدت زیادی نگذشته بود که حضرت خدیجه سراغ زنان قریش و بنی هاشم رفت و گفت: «مثل همه زنان که در هنگام زایمان از یکدیگر مراقبت و پرستاری می کنند مرا هم پرستاری کنید.» آنها پیغام دادند چون حرف ما را گوش ندادی و با محمد یتیم ابوطالب در حالی که فقیر بود ازدواج کردی نمی توانیم از تو پرستاری کنیم.
 خدیجه از این پاسخ رنجیده خاطر گشت، اما در یکى از همین روزها در حالى که او همچنان در بستر آرمیده بود، چهار زن گندمگون و بلندبالا مشاهده نمود که بر او وارد شدند. خدیجه که از دیدن آنان در هراس شده بود به تکاپو افتاد اما یکى از زنان او را آرام نمود و گفت:
 «اى خدیجه! اندوهگین و هراسناک مباش، ما از جانب خدا به سویت آمده‏ایم و خواهران تو هستیم، من ساره همسر ابراهیم خلیلم و این آسیه همسر فرعون است و آن یکى مریم دختر عمران و چهارمین ما صفورا دختر شعیب است.»
 در این هنگام چهار زن در چهار سوى خدیجه (س) قرار گرفتند و حضرت خدیجه (س) حمل خود را بر زمین نهاد و نورى از او ساطع گردید که شرق و غرب عالم پرتوافکن شد.

نورى که به خانه‏ هاى مکه راه یافت و همه را در حیرت فرو برد. پس از آن ده فرشته همراه با طشت و ابریقى مملو از آب کوثر از آسمان فرود آمدند. آن بانویى که در پیش روى خدیجه قرار داشت مولود را با آن آب شستشو داده و جامه که از شیر سفیدتر و از عنبر خوشبوتر بود بیرون آورد. با یکى تن مولود را پوشاند، و دیگرى را مقنعه او قرار داد آن گاه دست خود را بر لبان کودک نهاد و او را به سخن گفتن وادار نمود، فاطمه دهان گشود و چنین فرمود:

«اشهد ان لا اله اللَّه و اشهد ان محمد رسول‏اللَّه سیدالانبیاء و ان بعلى سیدالاوصیاء و ولدى ساده الاسباط.»

 آن گاه یکایک بانوان را سلام داده به نامشان خواند. آنها هم با رویى گشاده مولود فرخنده را مورد ملاطفت قرار دادند. حوریان بشارت تولد او را به آسمانها بردند. در آسمان از یمن قدوم او نورى پدیدار آمد و ساطع گردید که تا آن زمان سماواتیان چنین نورى را رؤیت ننموده بودند.
 بانوان خدیجه را شادباش گفته از میمنت و مبارکى و طهارت نسلش سخنها گفتند. خدیجه با سرورى زایدالوصف کودک را در آغوش کشید و با دنیایى امید و آرزو پستان در دهان او گذارد.

حضرت زهرا(س) امانت خداوند

 امام صادق (ع) در تفسیر سوره قدر درباره آیه «وَ ما أَدْراکَ ما لَیْلَهُ الْقَدْر» می‌فرمایند:

«لیله» یعنی فاطمه و «القدر» یعنی الله. همین طور که شب قدر قابل درک نیست و در اندیشه و ذهن و معرفت و خاطره بشری مجهول است، حضرت زهرا (س) نیز چنین منزلتی دارند

. یعنی معرفت حضرت برای بشر معمولی غیر قابل دسترسی است. لذا در این روایت «لَیْلَهُ الْقَدْر» به حضرت زهرا (س) تفسیر شده است. در این روایت همچنین از تعبیر «فاطمه الله» استفاده می‌کند. یعنی همین طور که لیله یعنی فاطمه و قدر یعنی الله، اگر بخواهیم اینها را در یک عبارت اضافه ای بیان کنیم می‌شود فاطمه الله. یعنی حضرت فاطمه زهرا (س) مستقیماً منتسب به خداوند است. به تعبیری ایشان امانت الله است. یعنی امانت خدا در دست پیغمبر (ص) و پس از ایشان امیرالمومنین (ع) است.

در تاریخ می‌بینیم که نبی مکرم اسلام حضرت فاطمه زهرا را به امیرالمومنین می‌سپارند. هنگامی هم که حضرت، فاطمه زهرا (س) را داخل قبر می‌گذارند، دستانی شبیه دستان پیامبر می‌آید و حضرت را می‌گیرد. این امانت، امانت خدا در دست پیغمبر و امیرالمومنین است و دغدغه پیامبر و امیرالمومنین از همین جهت است که تمام توجه شأن به حضرت زهراست و حتی از حضرت زهرا (س) استمداد می‌خواهند و از ایشان دعا می‌خواهند و به ایشان رجوع می‌کنند. در زیارت حضرت زهرا (س) هم داریم:

«لِنُبَشِّرَ أَنْفُسَنا بِأَنَّا قَدْ طَهُرْنا بِوِلایَتِکِ». می‌گوید ما به ولایت شما پاک می‌شویم.

پاک شدن ما هم به این معناست که ما به وادی پیامبر اکرم و امیرالمومنین ورود می‌کنیم. این منزلت حضرت زهرا (س) است.

نام گذاری حضرت زهرا سلام الله علیها

در روایت دیگری داریم که

«سُمِّیتْ فَاطِمَهَ لِأَنَّ الْخَلْقَ فُطِمُوا عَنْ مَعْرِفَتِهَا»

. یعنی ایشان فاطمه نامیده شد چون مردم از درک معرفت او عاجزند. معرفت حضرت در کتم و خفا و پوشیدگی است. لذا با چنین حقیقتی مواجه هستیم که معرفت او دست نیافتنی است. لکن آثار وجودی او و آثار حضور ایشان در کل تاریخ دارد ما را هدایت می‌کند.

علت نام گذاری ولادت حضرت زهرا (س) به عنوان روز مادر

اگر بخواهیم به این سوال که چرا روز ولادت بانوی مکرمه اسلام به عنوان روز مادر نام گرفته است باید بگوییم اگر بخواهیم برای نمونه از بهترین مادر و از باب زن و همسری بهترین بانو را نام بریم به حضرت فاطمه (س) خواهیم رسید چراکه وقتی ایشان از حضرت علی می‌پرسند آیا از من راضی هستی یا نه علی (ع) گفت ۹ سال با هم زندگی کرده‌ایم و نشد یکبار از من خواسته‌ای داشته باشی و حضرت زهرا می‌فرمایند از پدرم شنیده‌ام که نکند از همسرت خواسته‌ای داشته باشی که او نتواند آن را برآورده کند که نه در دنیا عاقبت به خیر می‌شوی نه در آخرت و سپس به امیر المومنین می‌گویند اگر از من رضایت دارید دست‌هایت را رو به آسمان بالا ببر و بگو من فاطمه را حلال می‌کنم.

حضرت علی (ع) می‌فرمایند:

لطف تو یک لحظه از من دریغ نشد و تو حتی یک لحظه از من خواستهای نداشتی.

حال بگویید آیا زنی که ۹ سال از همسر خود هیچ خواسته‌ای ندارد و در فضای آن روزها همیشه در کنار همسر خویش ایستادگی کرده است نمی‌تواند الگوی زنان عالم باشد پس ارزش‌های حضرت فاطمه زهرا (س) بسیار بیشتر از صحبت‌هایی است که ما می‌کنیم و شاید نامگذاری روز زن در روز میلاد آن حضرت کار بسیار شایسته ای باشد چرا که شخصیت حضرت زهرا (س) می‌تواند الگوی مناسبی برای زنان عالم باشد.

عظمت علمی حضرت زهرا سلام الله علیها

 وجود مبارک فاطمه (سلام الله علیها) در همین اول خطبه فدکیه دارد:

«الحمد لله الذی خلق الاشیاء لا من شیء»،

این یعنی چه؟ یعنی شما که دارید اشکال می‌کنید باید بفهمید نقیض «من شیء»، «من لا شیء» نیست، چون هر دو می‌شود وجودی. نقیض «من شیء»، «لا من شیء» است، نه «من لا شیء». این را یک زهرا (س) می‌خواهد بفهمد. شما همین شبهه را با خیلی‌ها در میان بگذارید ببینید که می‌مانند، چون خیلی از علما ماندند. فرمود:

«خلق الاشیاء لا من شی، نه «من لا شیء». اگر «من شیء» بود بله اشکال وارد بود معلوم می‌شود که قبلاً ذراتی بود و خدا این ذرات را جمع کرد و این عالم را ساخت. اگر «من لا شیء» بود باز اشکال وارد بود، برای اینکه عدم چیزی نیست که آدم عدم را جمع و جور بکند و آسمان را بسازد، ولی نقیض «من شیء»، «من لا شیء» نیست، چون هر دو موجبه است. «نقیض کلّ رفع أو مرفوع»؛ نقیض هر شیئی سلب آن است. نقیض «من شیء»، «لا من شیء» است، نه «من لا شیء». این در خطبه نورانی حضرت زهراست. ۲۵ سال قبل از اینکه حضرت امیر آن خطبه را بخواند، فاطمه (سلام الله علیها) خوانده است.

زائر

برچسب ها

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بستن