دانستنی هادانستنی‌های مذهبی

یادگاری های متفاوت در حرم مطهر رضوی

یادگاری های متفاوت در حرم مطهر رضوی

در طول تاریخ افراد بسیاری با وقف دارایی‌های خود به آستان حضرت رضا(ع)، ارادت و محبت خود را به این امام همام ابراز داشته‌اند. عده‌ای زمین‌های کشاورزی‌شان را وقف کرده‌اند، بعضی هم کتاب‌های ارزشمندی که یادگار چند صد ساله خانوادگی‌شان بوده را وقف کرده‌اند.

اما در این بین بعضی از موقوفات حرم مطهر خیلی خاص بوده‌اند. به عنوان مثال در دوره‌های مختلف تاریخی، واقفانی خیر اندیش، درهای نفیسی که جلوگاه هنر و ذوق هنر ایرانی اسلامی بوده است را وقف این بارگاه مقدس کرده‌اند. درهایی که در روزگار گذشته، زینت بخش حرم مطهر بوده‌اند و اکنون در موزه آستان قدس رضوی نگهداری می‌شوند.
این درها معمولا توسط افراد صاحب نام و متمول اهدا شده است. این درهای نفیس عموما به انواع تکنیک‌های هنری مزین هستند.
در پرونده پیش‌رو با تعدادی از این آثار تاریخی آشنا می‌شویم.

و اما امروز…
در حال حاضر شرکت کارخانجات صنایع چـوب آستان قدس رضوی به تولید درهای مورد نیاز حرم مطهر رضوی می‌پردازد. نخستین دری که توسط این شرکت برای اماکن متبرکه ساخته شده به درهای چوبی مدرسه پریزاد در صحن قدس و در طی سال‌های ۶۵ – ۶۶ بر می‌گردد. جنس درهای به‌کار رفته در صحن‌های مختلف عموما یکسان و نوع رنگ آن‌ها بسته به به نوع محیط متفاوت است.
در ساخت این درها که تماما به روش سنتی و البته با نوآوری‌های جدید انجام می‌شود، حدود ۶ – ۷ نفر استادکار متخصص و ۷ – ۸ نفر نیروی ماهر مرتبط، مشغول به‌کار هستند.
در ساخت این درها از چوب‌های پهن بزرگ جنگلی داخلی همچون راش و افرا، چوب‌های سوپر وارداتی مثل راش اشباع شده، چوب‌های گردو و چنار که جزو چوب‌های محلی و باغی هستند و همچنین چوب‌های خاصی چون سرخدار استفاده شده که در آن هنرهایی همچون گره‌چینی، آلات چینی، معرق، خاتم، ترکیب چوب و فلز، گره ماسوره و … بکار رفته ‌است.

در چوبی منبّت کاری شده
دوره: قرن ۱۰ ق. (دوره صفویه )
جنس: چوب شمشاد
سازنده: کمال الدین و احمد کربلایی، شاه حسین، استاد شمس و استاد محمّد
واقف: عبّاس سلطان (به سعی و اهتمام شمس الدّین الحسینی التّونی)
ابعاد: ۲۴۷× ۱۹۸ سانتی متر
محل نصب قبلی: صفه شاه طهماسبی (رواق پشت سر حضرت رضا علیه‏السّلام)

در چوبی منبت کاری
دوره: معاصر
سازنده : محمد رضا صنیعی
جنس چوب: گردو
ابعاد: ۴۴۲× ۲۰۲ سانتی متر

در چوبی منبّت و معرّق کاری
دوره: قرن ۱۳ق.
دارای نقوش گیاهی و حیوانی برجسته
محل ساخت: هندوستان
ابعاد: ۲۳۲ × ۱۴۳ سانتی متر
سفارش دهنده: میرزا محمّدرضا سبزواری معروف به مستشار الملک
محل نصب قبلی: ورودی مدرسه مستشاریه به صحن انقلاب (عتیق)

در چوبی منبت گره بندی
دوره: اوایل قرن ۹ق.
معروف به چند رنگ دارای دو لنگه
جنس چوب: گردو
ابعاد: ۲۸۳×۱۹۰ سانتی متر

در دارالسّیاده مشهور به قاضی‏الحاجات
دوره: ۷۳۵ ق.
جنس: چوبی
گره‏چینی و منبّت‏کاری شده
سفارش دهنده: نصرالله بن شمس‏الدّین السحنابی
سازنده: استاد علی نجّار نیشابوری
ابعاد: ۴۶۰ × ۲۶۰ سانتی متر

در معروف به پیش روی مبارک
در چوبی دو رو با روکش طلا و نقره
دوره: قاجار
محل ساخت: مشهد
واقف: ناصرالدین شاه قاجار 

برچسب ها

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بستن